OECD >Multilingual Summaries

Economic Policy Reforms 2013. Going for Growth

Summary in Polish

Reformy polityki gospodarczej z 2013 r. Dążenie do rozwoju

Streszczenie w języku polskim

Publikacja „Dążenie do rozwoju”, oparta na doświadczeniach OECD w zakresie reform polityki strukturalnej i wyników gospodarczych, ma za zadanie przedstawić decydentom konkretne zalecenia dotyczące obszarów reform uznanych za priorytetowe dla zrównoważonego rozwoju.

W tej analizie OECD od 2005 r. wskazuje zalecane reformy służące stymulowaniu dochodów realnych i zatrudnienia w każdym z krajów OECD, a od niedawna również w krajach grupy BRIICS. Ta próba porównania daje władzom państw narzędzie umożliwiające refleksję nad reformami politycznymi wpływającymi na poziom życia obywateli w długim okresie.

Od szczytu w Pittsburghu w 2009 r. analiza „Dążenie do rozwoju” jest wykorzystywana w standardowym programie roboczym grupy G20, którego celem jest silny, trwały i zrównoważony wzrost, głównie w tzw. procesie wzajemnej oceny.

Dla każdego z państw określanych jest pięć priorytetów polityki, w zależności od ich znaczenia dla poprawy długoterminowego poziomu życia dzięki wyższej wydajności i zwiększeniu zatrudnienia. Te priorytety odnoszą się zasadniczo do uregulowań na rynku produktów i rynku pracy, edukacji i szkoleń, systemów podatkowych i świadczeń socjalnych, przepisów dotyczących handlu i inwestycji oraz polityki w zakresie innowacji.

W tym wydaniu przedstawiono stan realizacji wcześniejszych zaleceń i nowe priorytety w średnim okresie. Analizowany jest również potencjalny wpływ pochodzących z niniejszej publikacji zaleceń dotyczących celów polityki publicznej w kwestiach innych niż wzrost PKB.

Rozdział 1. rozpoczyna się od przeglądu postępów krajów po 2011 r. pod względem środków podejmowanych dla realizacji priorytetów polityki określonych we wcześniejszych wydaniach tej publikacji, a następnie przedstawia nowe spojrzenie na priorytetowe reformy, których celem jest trwałe ożywienie wzrostu i zwiększenie zatrudnienia, w kontekście słabych perspektyw gospodarczych w najbliższym okresie.

Rozdział 2. zawiera analizę potencjalnych efektów ubocznych prowzrostowych zaleceń polityki dla dwóch innych aspektów dobrobytu: rozkładu dochodów oraz środowiska. Opisano w nim również potencjalny wpływ zalecanych reform na brak równowagi wewnętrznej (budżetowej) i zewnętrznej (rachunek bieżący). Opis ten ma przedstawić główne możliwości wpływu oraz wskazać możliwe kompromisy i elementy komplementarne polityki.

Krótkie podsumowanie pięciu priorytetów polityki określonych dla każdego państwa znajduje się w uwagach dotyczących poszczególnych państw, zebranych w rozdziale 3. Wybór priorytetów polityki jest dokonany w dużej mierze na podstawie rozbudowanego zestawu wskaźników ilościowych, co pozwala na porównanie uwarunkowań polityki w państwach, opisanych w rozdziale 4.

Główny przekaz dotyczący polityki

Stopień realizacji i priorytety reform polityki

W przypadku krajów OECD działania w zakresie priorytetów są obecnie najbardziej zintensyfikowane od momentu rozpoczęcia programu Dążenie do rozwoju. Odzwierciedla to coraz powszechniejsze uznanie konieczności przeprowadzenia reform strukturalnych w celu przywrócenia konkurencyjności i stabilności finansów publicznych, które są niezbędnymi warunkami powrotu na zdrową ścieżkę wzrostu po kryzysie.

Tempo reform było szczególnie wysokie w państwach strefy euro, które były objęte programami pomocy finansowej lub doświadczały bezpośredniej presji ze strony rynków (np. Grecja, Irlandia, Włochy, Portugalia i Hiszpania), również w obszarach trudnych politycznie, takich jak prawo pracy i systemy opieki społecznej. Kraje te wdrażają także poważne programy konsolidacji fiskalnej. Na tym tle znacznie bardziej umiarkowane jest tempo reform w innych państwach strefy euro, w szczególności tych, które mają nadwyżki na rachunku bieżącym, jak również w państwach o najwyższym standardzie życia (np. Norwegia, Szwajcaria i Stany Zjednoczone). Jednak aktywniejsze reformy w tych państwach sprzyjałyby przywróceniu równowagi, zarówno w strefie euro, jak i w bardziej globalnym zakresie. Przyczyniłyby się też do zwiększenia wiarygodności planów konsolidacji fiskalnej.

Działania w zakresie priorytetów przebiegają stosunkowo intensywnie w państwach Europy Środkowej, ale w krajach BRIICS ich tempo jest na ogół bardziej umiarkowane, co po części wynika ze słabszego w tych krajach nacisku na przeprowadzenie reform w konsekwencji kryzysu. Mimo to osiągnięto postęp pod względem ograniczenia zakresu kontroli państwa nad prowadzeniem działalności gospodarczej, zwiększenia przejrzystości regulacji rynków produktów i wzmocnienia systemów kształcenia podstawowego.

Z porównania priorytetów w raportach „Dążenie do rozwoju” z lat 2011 i 2013 wynika, że najbardziej zauważalna zmiana polega na wyraźnym wzroście udziału priorytetów dotyczących zwiększenia zatrudnienia w krajach OECD, zwłaszcza w obszarach świadczeń społecznych i aktywnej polityki zatrudnienia, co wynika z większego zainteresowania kondycją rynku pracy w okresie słabego ożywienia po kryzysie oraz związanymi z tym problemami powrotu bezrobotnych na rynek pracy. Większy nacisk na aktywną politykę na rynku pracy i w zakresie świadczeń społecznych jest zasadniczo zgodny ze zobowiązaniami i podstawowymi priorytetami poszczególnych państw w odniesieniu do reform strukturalnych, sformułowanymi w kontekście planów działań grupy G20.

Konieczność obniżenia poziomu bezrobocia, zwłaszcza w strefie euro, jest nadal pilna. W związku z tym powszechnie formułowane są zalecenia dotyczące reform systemów podatkowych i świadczeń socjalnych, aktywnej polityki zatrudnienia i prawnej ochrony zatrudnienia, chociaż znaczną uwagę poświęca się także reformom rynku produktów, między innymi w sektorach usług, w których mogą one skutkować dość szybkim wzrostem zatrudnienia. W pozostałych, stosunkowo zamożnych, krajach OECD, w szczególności Japonii i Korei, większą wagę przywiązuje się do zwiększenia wydajności pracy, a nacisk kładzie się na reformy regulacji sektora sieciowego, struktury podatków, ograniczeń bezpośrednich inwestycji zagranicznych i dopłat dla rolników. Reformy struktury podatków są uznawane za priorytet również w Stanach Zjednoczonych, podobnie jak konieczność poprawy wydajności oraz równości w sektorach edukacji i ochrony zdrowia.

Kraje o niskich dochodach, takie jak Meksyk, Turcja i kraje BRIICS, notowały do niedawna zasadniczo silny wzrost, ale wszystkie te państwa stoją przed jednakowymi wyzwaniami, do których należą: jakość systemów kształcenia i objęcie nimi jak najszerszej grupy obywateli, możliwości techniczne i regulacje prawne dotyczące infrastruktury oraz powszechne występowanie silnych barier dla konkurencji i inwestycji, zarówno wobec firm krajowych, jak i zagranicznych. Nieformalne zatrudnianie także niesie ze sobą niekorzystne skutki gospodarcze i społeczne dla większości tych krajów, a w wielu zaleceniach, np. w zakresie systemów podatkowych i świadczeń socjalnych oraz ochrony miejsc pracy, jest mowa o zmniejszeniu skali nieformalnego zatrudnienia.

Potencjalne efekty uboczne reform sprzyjających wzrostowi

Okazuje się, że wiele zmian polityki zalecanych z punktu widzenia wzrostu sprzyja realizacji innych celów dotyczących dobrobytu lub nie wywiera na nie wyraźnego wpływu. Jednak pewne zalecenia mogą kolidować z celami w dziedzinie redystrybucji lub środowiska, a decydenci muszą mieć świadomość konieczności pewnych kompromisów, opracowując pakiety dotyczące polityki, które wyznaczą optymalną drogę do tych celów.

Przesunięcie opodatkowania z podatków bezpośrednich na podatki od konsumpcji, podatki ekologiczne i od nieruchomości, zalecane wielu państwom jako sposób zwiększenia atrakcyjności zatrudnienia i inwestycji, może się kłócić z celami dotyczącymi równości, o ile nie zostaną opracowane środki uzupełniające, które powinny zmniejszyć lub ograniczyć niekorzystne oddziaływanie na rozkład dochodów.

Działania w zakresie przepisów dotyczących ochrony zatrudnienia, instytucji zajmujących się negocjacjami płac oraz płacy minimalnej, zalecane z myślą o zwiększeniu szans zatrudnienia pracowników o niskich kwalifikacjach i ludzi młodych, mogą poszerzyć zakres rozkładu płac, w krótkim okresie zwiększając nierówność dochodów. Efekt ten można jednak częściowo, a nawet całkowicie, zniwelować w dłuższym okresie, kiedy pojawią się lepsze możliwości znalezienia pracy przez takie osoby, przede wszystkim te, które są słabo obecne na rynku pracy.

Reformy ukierunkowane na pobudzanie aktywności gospodarczej będą na ogół powodować silniejszą eksploatację zasobów środowiska, na przykład przez zwiększanie emisji gazów cieplarnianych, ilości odpadów i poboru wody. Niektóre zalecenia przyczynią się jednak również do zrównoważenia przyszłego wzrostu PKB z uwagi na wzrost kosztów produkcji w przypadku działań szkodliwych dla środowiska. Przykładem są przede wszystkim zalecenia dotyczące wyższego opodatkowania emisji zanieczyszczeń zamiast pracy. Ponadto, reformy które sprzyjające zwiększaniu konkurencyjności na rynkach towarów i usług oraz ułatwiające realokację zasobów będą źródłem skuteczności rynkowych instrumentów ekologicznych, zwiększając wrażliwość na sygnały cenowe.

Sprzyjające wzrostowi reformy strukturalne mają bezpośredni, krótkoterminowy wpływ na budżety państw, kiedy ich wdrożenie wymaga dodatkowych środków publicznych lub (rzadziej) wiąże się z początkowym obniżeniem wydatków albo zwiększeniem dochodów. W dłuższej perspektywie wpływ reform strukturalnych na budżet będzie się różnił głównie w zależności od tego, czy pobudzenie rozwoju będzie wynikiem wzrostu zatrudnienia czy wydajności. W obu przypadkach reformy generują wyższe dochody podatkowe, ale tylko w wariancie wzrostu zatrudnienia mają szansę istotnie poprawić równowagę budżetową.

Reformy mające na celu ograniczenie przeszkód dla pracy kobiet w pełnym wymiarze czasu i barier legislacyjnych obowiązujących dla wejścia w określone sektory, zalecane wielu krajom o nadwyżce zewnętrznej, pogorszyłyby stan rachunku bieżącego wskutek ograniczenia oszczędności i zwiększenia inwestycji. Z kolei do środków dotyczących polityki, które z większym prawdopodobieństwem poprawiłyby rachunek bieżący, zaliczają się reformy zwiększające konkurencyjność sektorów nastawionych na eksport w drodze zmian w opodatkowaniu lub nasilenia konkurencji w kraju.

Summary of
OECD (2013), Economic Policy Reforms 2013. Going for Growth, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/growth-2013-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.

Są one dostępne bezpłatnie w internetowej księgarni OECD: www.oecd.org/bookshop

Dokładniejsze informacje można uzyskać, kontaktując się z Działem Praw Autorskich i Tłumaczeń w Dyrektoriacie do Spraw Publicznych i Komunikacji: rights@oecd.org, faks: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Zachęcamy do odwiedzania naszej strony internetowej: www.oecd.org/rights