OECD >Multilingual Summaries

Environment at a Glance 2015

OECD Indicators

Summary in Dutch

Milieu in een oogopslag 2015

OESO‑indicatoren

Samenvatting in het Nederlands

Sinds 2000 is er vooruitgang geboekt bij de reductie van de traditionele luchtverontreiniging, de verbetering van de brandstofefficiëntie van voertuigen, energie‑intensiteit, duurzame energie, watergebruik, rioolwaterzuivering en bescherming van de biodiversiteit. Dit wordt deels verklaard door de afname van de economische activiteit als gevolg van de economische crisis, en deels door de toegenomen inzet van instrumenten die de milieudruk aanpakken, zoals belastingen om het gedrag van consumenten in OESO‑landen te beïnvloeden en de milieukosten te internaliseren. Milieuoverwegingen maken steeds vaker deel uit van de samenwerking gericht op economische ontwikkeling en R&D.

Veel van deze ontwikkelingen zijn echter nog steeds marginaal en de beleidsbepalingen zijn vaak onvoldoende coherent, wat de reductie van de negatieve gevolgen voor het milieu ondermijnt. De landen ondersteunen nog steeds op veel manieren de productie en consumptie van fossiele brandstoffen en de economische activiteiten blijven geassocieerd met koolstofemissies en de verspilling van energie en andere natuurlijke hulpbronnen. De grote uitdagingen voor de toekomst zijn de klimaatsverandering en de gevolgen van de aantasting van het milieu voor de gezondheid en de toekomstige groei en ontwikkeling. Robuuste beleidsbepalingen en betrouwbare informatiebronnen zijn een vereiste om deze uitdagingen het hoofd te bieden, vooral nu dat de economie weer begint te groeien.

Belangrijkste bevindingen

De luchtvervuiling is nog steeds een grote zorg voor het klimaat en de menselijke gezondheid.

De emissies van broeikasgassen nemen overal ter wereld toe, maar zijn in nagenoeg alle OESO‑landen van 2000 tot 2012 afgenomen, wat betekent dat deze emissies niet langer automatisch verbonden zijn aan economische groei. Dit wordt deels verklaard door de afname van de economische activiteit als gevolg van de economisch crisis, maar ook door de sterkere beleidsbepalingen gericht op het klimaat en de verandering van het energieverbruikspatroon.

OESO‑landen stoten echter veel meer kooldioxide (CO2) per hoofd van de bevolking uit vergeleken met de meeste andere regio's ter wereld: 9,6 ton per persoon vergeleken met 3,4 ton per persoon in de rest van de wereld. Op basis van de huidige beleidsbepalingen worden de wereldwijde emissies van CO2 naar schatting driemaal groter dan nodig is om de stijging van de temperatuur op aarde op de lange termijn tot 2°C te beperken.

De emissie van zwaveldioxide (SOx) en stikstofoxide (NOx) blijft afnemen als gevolg van energiebesparingen, brandstofvervanging, verontreinigingscontrole en technische vooruitgang.

In de helft van alle OESO‑landen wordt ruim 90% van de bevolking blootgesteld aan een concentratieniveau van fijne deeltjes (PM2,5) dat indien hoger, negatieve gevolgen zal hebben voor de gezondheid. Deze deeltjes dringen tot diep in de longen door en bevatten vaak zware metalen en giftige organische stoffen.

De vraag naar water neemt toe, maar het watergebruik is stabiel gebleven.

De productie van drinkwater is stabiel gebleven dankzij het efficiëntere verbruik en een beter prijsbeleid, maar ook dankzij de betere inzet van alternatieve waterbronnen, zoals hergebruik en ontzilt water. In veel landen zijn de productie van water en de groei van het BNP niet langer aan elkaar verbonden, maar in een derde van de landen staan drinkwaterbronnen onder gemiddelde tot hoge druk. Veel landen kampen bovendien met lokale of seizoensgebonden watertekorten. De klimaatsverandering wordt waarschijnlijk verder verergerd door dergelijke tekorten, ook in landen die profiteren van een betrouwbare watervoorziening.

Nagenoeg 80% van de bevolking van de OESO‑landen gebruikt water dat in openbare waterzuiveringsinstallaties is gezuiverd. Verschillende landen moeten de financiële middelen vinden om hun oude waterleidingen en sanitaire netwerken te vernieuwen. Sommige landen moeten andere manieren vinden om kleine of afgelegen buitenposten van water te voorzien en kleine, onafhankelijke zuiveringsinstallaties goed te controleren.

Het meeste gemeentelijke afval gaat nog steeds naar de stortplaats.

De hoeveelheid gemeentelijk afval is in de jaren 2000 afgenomen. Iedere persoon in de OESO‑zone produceert gemiddeld 520 kg afval per jaar. Dit is 30 kg minder dan in 2000, maar toch nog 20 kg meer dan in 1990. Ook al wordt steeds meer afval opnieuw in de economie ingezet dankzij recycling, toch blijft de stortplaats voor de helft van de OESO‑landen dé manier om het afval te verwijderen.

De biodiversiteit wordt steeds ernstiger bedreigd.

Veel dieren‑ en plantensoorten in de OESO‑landen zijn momenteel bedreigd, vooral in landen met een grote bevolkingsdichtheid en een dicht infrastructuurnetwerk. In Noord‑Amerika en Europa is het aantal vogels op het platteland en in de bossen de afgelopen 40 jaar met nagenoeg 30% gedaald. Veel bossen worden bedreigd door degradatie, fragmentatie en conversie voor andere doeleinden. De vraag naar hout om aan de doelstellingen voor duurzame energie te voldoen, speelt een steeds grotere rol bij de commerciële uitbating van bossen en wouden.

De milieuvooruitgang in de diverse economische sectoren verloopt ongelijkmatig.

De energie‑intensiteit is van 2000 tot 2014 verbeterd. Duurzame energie wordt steeds vaker gebruikt, vooral in Europa. Duurzame energiebronnen nemen 21% van de elektriciteitsproductie in OESO‑landen voor hun rekening (15,6% in 2000) en nagenoeg 9% van de totale voorziening (6% in 2000). Maar fossiele brandstoffen zijn nog steeds dominant (80%).

In de meeste OESO‑landen neemt het wegverkeer sneller toe dan de groei van de economie. De inzet van landen voor schonere voertuigen wordt vaak gecompenseerd door de toename van het aantal auto's en van het verkeer, waardoor er meer brandstof wordt verbruikt en meer verontreiniging wordt veroorzaakt.

In nagenoeg alle landen neemt de hoeveelheid landbouwgrond af, alsook de door landbouw veroorzaakte broeikasgasemissies en het gebruik van kunstmest op basis van fosfaten. De hoeveelheid land die voor biologische landbouw wordt gebruikt is echter klein, iets meer dan 2%, ook al gaan achter dit cijfer grote verschillen tussen de diverse landen schuil. In de Europese Unie wordt meer land biologisch ingezet, en dit kan van 10 tot 17% verschillen.

Steun aan onderzoek, ontwikkeling en innovatie neemt toe.

De openbare uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling voor het milieu zijn sinds 2000 met ruim 20% toegenomen en hebben zich na de economische crisis van 2008 sneller hersteld dan de totale openbare R&D‑uitgaven. Het aandeel van de totale openbare uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling is echter minder dan 2%. Het uitgavenpercentage aan duurzame energie vergeleken met de totale uitgaven aan energie is van 8% tot 24% gestegen.

De officiële ontwikkelingshulp voor milieudoeleinden neemt nog steeds toe, en het aandeel van deze specifieke hulp vergeleken met de totale hulp is toegenomen van 9,6% in 2002 tot 12,6%; de hulp voor duurzame energie is groter dan de hulp voor niet‑duurzame energie.

De implementatie van marktinstrumenten om vervuilers te laten betalen blijft moeilijk.

Het gebruik van milieubelastingen neemt toe, maar blijft beperkt vergeleken met de arbeidsbelastingen. De verzamelde inkomsten bedroegen in 2013 ca. 1,6% van het BNP. Dit wordt gedomineerd door belastingen op energie (60%) en op motorvoertuigen en transport (28%). Wisselende energiebelastingvoeten, fluctuerende prijssignalen, lage belastingen op brandstoffen met een grote milieu‑impact en brandstofuitzonderingen in sommige industriesectoren, belemmeren de overgang naar een koolstofarme economie. In veel landen wordt benzine nog steeds hoger belast dan diesel en het belastingpercentage van de prijzen voor eindgebruikers is over het algemeen groter voor huishoudens dan voor de industrie.

Summary of
OECD (2015), Environment at a Glance 2015: OECD Indicators, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264235199-en

© OECD

Deze samenvatting is geen officiële OESO-vertaling.

Reproductie van deze samenvatting is toegestaan, mits het OESO-copyright en de titel van de oorspronkelijke publicatie worden vermeld.

Meertalige samenvattingen zijn vertaalde uittreksels van OESO-publicaties die oorspronkelijk in het Engels en Frans zijn gepubliceerd.

Deze zijn gratis te verkrijgen via de Online Bookshop van de OESO www.oecd.org/bookshop

Neem voor meer informatie contact op met de eenheid OECD Rights and Translation, Public Affairs and Communications Directorate op, rights@oecd.org of per fax: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Bezoek onze website www.oecd.org/rights