OECD >Multilingual Summaries

Government at a Glance 2017

Summary in Polish

Rząd w skrócie 2017

Streszczenie w języku polskim

Pomimo przyspieszającego wzrostu gospodarczego w krajach OECD sprzeciw globalizacji jest realnym problemem, z którym instytucje rządowe powinny się zmierzyć. Zaufanie obywateli do instytucji publicznych jest na niskim poziomie, a opinia, że polityka publiczna faworyzuje interesy wybranych grup, gwałtownie się rozpowszechniła. Krótsze cykle gospodarcze, zmiany technologiczne oraz przełomowe innowacje przyczyniły się do inicjowania reform krajowych rynków pracy i systemów ochrony społecznej, a zmiany klimatyczne, oszustwa podatkowe i terroryzm wymagają podjęcia wspólnych działań o wymiarze globalnym. Polaryzacja polityki oraz utrata zaufania obywateli do instytucji publicznych sprawiają, że powodzenie reform jest coraz trudniejsze do przewidzenia. Aby na nowo pogodzić władze publiczne z obywatelami oraz promować zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost, należy wzmocnić praworządność instytucji publicznych oraz wybranych w wyborach przedstawicieli, wcielić w życie ciągły dialog z obywatelami poprzez otwarte i partycypacyjne procesy tworzenia prawa oraz zwiększyć zdolności rządu w zakresie wyboru z wielu możliwych opcji najodpowiedniejszych z nich. Raport "Rząd w skrócie 2017" dowodzi konieczności tego typu reform administracji rządowej.

Proces stabilizacji podatkowej nadal trwa, choć zadłużenie utrzymuje się na wysokim poziomie, a liczba inwestycji publicznych spada

W 2015 w krajach OECD średni deficyt budżetowy wynosił ‑2,8% PKB, podczas gdy w 2009 było to ‑8,4%, co wynika z postępującej stabilizacji finansów publicznych po okresie kryzysu finansowego.

Saldo strukturalne w krajach OECD polepszyło się z ‑6,3% potencjalnego PKB w 2009 r. do ‑2,4%, powracając do poziomu ze schematów tendencji długofalowych.

Średni dług publiczny brutto w krajach OECD w 2015 r. wyniósł 112% PKB, a w 11 krajach jego poziom był równy lub wyższy niż PKB danego kraju.

Średni poziom inwestycji publicznych w 2015 roku wyniósł 3,2% PKB, wahając się od 6,7% w przypadku Węgier do 1,5% w Izraelu. Oznacza to spadek z wynoszącego 4,1% średniego poziomu odnotowanego w 2009 r., kiedy to wprowadzono ekspansywną politykę budżetową. Jedna trzecia inwestycji publicznych jest przeznaczona na sprawy gospodarcze, a zwłaszcza na transport i ‑ na drugim miejcu ‑ obronę narodową (15,2).

Wydatki publiczne na ochronę zdrowia i opiekę społeczną zwiększyły się

W latach 2007‑2015 w krajach OECD wydatki publiczne w największym stopniu zwiększyły się na opiekę społeczną (2,6 punktu procentowego) i ochronę zdrowia (1,7 punktu procentowego).

Biorąc pod uwagę, że jedna trzecia wydatków na zamówienia publiczne jest przeznaczona na ochronę zdrowia, polepszanie przejrzystości i wydajności zamówień publicznych na produkty farmakologiczne, sprzęt medyczny i zaopatrzenie jest kluczowe, aby podnosić jakość usług medycznych i obniżać ich koszty.

Średnie zatrudnienie w instytucjach rządowych utrzymuje się na stałym poziomie, choć na szczeblu krajowym występują w tej kwestii znaczne różnice

Pomimo że wiele krajów OECD poinformowało o znaczącym, wynikającym z pokryzysowych działań oszczędnościowych zmniejszeniu zatrudnienia w centralnych instytucjach publicznych, całkowity poziom zatrudnienia w instytucjach rządowych rozumiany jako odsetek ogółu siły roboczej w państwach OECD w latach 2007‑2015 nieznacznie się podniósł ‑ z 17,9% do 18,1%.

Średnia ta kryje istotne różnice między krajami. W Wielkiej Brytanii i Izraelu całkowity poziom zatrudnienia w instytucjach rządowych w stosunku do ogółu siły roboczej spadł w latach 2007‑2015 najbardziej (ponad 2,5 punktu procentowego). Z drugiej strony w Czechach, Estonii, Słowenii, Hiszpanii i na Węgrzech w tym samym okresie odnotowano wzrost równy lub przewyższający 2 punkty procentowe.

Co więcej, odsetek ten (całkowite zatrudnienie w instytucjach rządowych w porównaniu do ogółu siły roboczej) nie ukazuje zmian w bezwzględnym poziomie zatrudnienia. W Turcji całkowity poziom zatrudnienia w instytucjach rządowych wzrósł o 3,9%, podczas gdy w Holandii spadł o ponad 3,6%. Zmiany te nie są odzwierciedlone w tym odsetku, gdyż ogólny poziom zatrudnienia w instytucjach rządowych uległ podobnym zmianom co ogólny poziom zatrudnienia.

Kierownicy najwyższego szczebla (D1) zarabiają średnio 27% więcej niż kierownicy szczebla D2, 72% więcej niż kierownicy szczebla średniego (D3), ponad dwa razy więcej niż kierownicy szczebla D4 i 2,6 raza więcej niż doświadczeni eksperci. Wynika z tego, że stawka wynikająca z obowiązków kierowniczych jest znacznie wyższa niż w przypadku umiejętności specjalistycznych. Sekretarze zarabiają średnio cztery razy mniej niż kierownicy szczebla D1.

Kobiety są niedostatecznie obecne na pozycjach kierowniczych instytucji rządowych

Średnio w krajach OECD w roku 2017 jedynie 29% parlamentarzystów i jedynie 28% ministrów rządowych to kobiety.

Kobiety, stanowiące 58% ogółu siły roboczej sektora publicznego, obejmują jedynie 32% stanowisk wyższej rangi.

Równe uczestnictwo kobiet w życiu publicznym oraz na rynku pracy na wszystkich jego poziomach poszerza dostęp do umiejętności i wpływa na rozwój sprawności organizacyjnej.

Narzędzia do oceny wydajności oraz wiedza behawioralna zwiększają sprawność i wydajność sektora publicznego

W prawie wszystkich krajach urzędnicy szczebla centralnego podlegają obowiązkowej analizie wydajności. Powiązanie wydajności pracy i wynagrodzenia nadal jest znaczącym wyzwaniem, a zakres stosowania wynagrodzenia zależnego od wydajności pracy utrzymuje się na niezmienionym poziomie od 2010 roku.

W coraz większej ilości krajów OECD realizuje się przeglądy podatków, które pozwalają lepiej zarządzać wydatkami oraz skuteczniej określać priorytety. 22 kraje OECD prowadziły w latach 2008‑2016 co najmniej jeden przegląd wydatków, podczas gdy w latach 2000‑2007 krajów tych było zaledwie pięć.

W wielu krajach OECD coraz częściej stosuje się wiedzę behawioralną, zwłaszcza jeśli chodzi o polepszanie procesów wdrażania reform. Dziedzina ta może być wykorzystywana na każdym etapie cyklu polityki, szczególnie zaś przy projektowaniu i ocenie przepisów.

Inicjatywy na rzecz otwartej administracji nabierają rozmachu, dalsze badania są jednak konieczne

W krajach OECD coraz częściej tworzone są ramy prawne dotyczące reguł przejrzystości, odpowiedzialności i uczestnictwa otwartej administracji. Około połowa krajów OECD (17 z 35 krajów) wprowadziła krajowy program na rzecz otwartej administracji.

Większość krajów OECD przyjęła strategię "domyślnego otwarcia" polegającą na udostępnianiu wszystkich danych rządowych z wyjątkiem przypadków, w których uzasadnioną decyzją postanowi się inaczej.

Niemniej jednak istnieją znaczące różnice w kwestii zakresu, w którym kraje promują wykorzystywanie danych poza administracją publiczną (np. hakatony i maratony wspólnego tworzenia) oraz wewnątrz niej (poprzez szkolenia i sesje informacyjne).

Kilka krajów bada, czy inicjatywy na rzecz otwartej administracji pozwalają osiągnąć przewidziane cele gospodarcze i społeczne, polepszając tym samym produktywność sektora publicznego oraz zwiększając jego odpowiedzialność.

Konieczne są dalsze kroki, aby przywrócić wiarę w instytucje rządowe i zapewnić obywatelom dostęp do usług

Zaufanie do instytucji rządowych utrzymuje się na poziomie niższym niż przed kryzysem. W krajach OECD w 2016 średnio 42% obywateli oceniło, że ma zaufanie do krajowych instytucji rządowych, podczas gdy w 2007 odsetek ten stanowił 45%.

Różnice w dostępie, reaktywności i jakości usług dla poszczególnych grup populacyjnych nadal są znaczne. We wszystkich krajach OECD ludność o niskich przychodach zgłasza większe trudności w zaspokojeniu potrzeb związanych z ochroną zdrowia niż populacje o wyższych przychodach. Podobnie też studenci znajdujący się w niekorzystnej sytuacji społeczno‑gospodarczej prawie trzy razy częściej są narażeni na nieosiągnięcie poziomu podstawowego umiejętności.

Władze rządowe powinny także zapobiegać pojawianiu się nowych form "e‑wykluczenia". Coraz większy odsetek obywateli używa cyfrowych kanałów komunikacji do kontaktów z administracją rządową, różnice jednak nadal są znaczące i wynikają z poziomu wykształcenia, miejsca zamieszkania i wieku poszczególnych obywateli.

Summary of
OECD (2017), Government at a Glance 2017, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/gov_glance-2017-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.