OECD >Multilingual Summaries

OECD Regional Outlook 2016

Productive Regions for Inclusive Societies

Summary in Polish

Prognoza regionalna OECD na rok 2016

Produktywne regiony kształtują społeczeństwa sprzyjające integracji.

Streszczenie w języku polskim

Regiony mają istotne znaczenie dla budowania produktywnych gospodarek i społeczeństw sprzyjających integracji. Aktualna trzecia edycja Prognoz regionalnych OECD pokazuje, że pomimo, że w ciągu ostatnich dwudziestu lat dysproporcje w PKB per capita między krajami OECD zmniejszyły się, wewnątrz granic państwowych różnice między regionami, miastami i ludźmi zwiększają się. Najbogatsze regiony i miasta konkurują obecnie częściej z równymi sobie z całego świata niż z sąsiadami z tego samego kraju. Choć różnice zawsze będą istniały, regiony pozostające w tyle mogą „dogonić” najlepszych w kwestii rozwoju społecznego i gospodarczego. Kraje, które pomogą im w tym procesie mogą zebrać podwójny plon: zwiększenie produktywności oraz przyspieszenie procesów sprzyjających integracji.

Pomimo że większość mieszkańców OECD mieszka na terenach miejskich, to obszary wiejskie sąsiadujące z miastami oraz oddalone regiony wiejskie mogą wpływać i wpływają na wiele sposobów na dobrobyt kraju. Niniejsza Prognoza kładzie szczególny nacisk na te właśnie regiony o niskiej gęstości zaludnienia oraz wyjaśnia, w jaki sposób należy zmienić podejście do rozwoju terenów wiejskich, aby lepiej wykorzystać potencjał ich wzrostu produktywności.

Polityki miejskie, regionalne oraz oparte na miejscowych realiach polityki krajowe mają także ważną funkcję w procesie osiągania ambitnych postanowień m.in. Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs), Porozumienia Paryskiego COP21 oraz konferencji Habitat III. Wzmożone zaangażowanie regionów i miast pozwala zwiększyć uwagę ich mieszkańców na te i inne agendy. Wyznaczanie i analiza celów pozwoli zwiększyć świadomość, stworzyć dostosowane do realiów lokalnych rozwiązania i zagwarantować, że żaden region lub miasto nie zostanie pominięte.

Najważniejsze wnioski

W ciągu ostatnich dwóch dekad średnia różnica w poziomie wydajności regionów pogłębiła się ze względu na przyspieszony wzrost regionów wiodących w poszczególnych krajach. Średnia różnica w PKB na jednego pracownika między 10% (włącznie) najbogatszych i 75% najbiedniejszych regionów krajów OECD zwiększyła się o prawie 60% z 15 200 do 24 000 dolarów amerykańskich. Co za tym idzie, w krajach OECD co czwarta osoba żyje w regionie, który pozostaje daleko w tyle za wiodącymi pod względem produktywności obszarami danego kraju.

Pozostające w tyle regiony z trudem doganiają bogate regiony częściowo ze względu na mieszane wzorce krajowe wskazujące, że regiony o wysokiej produktywności mogą ‑ choć nie zawsze tak jest ‑ wpłynąć na rozwój całej gospodarki. Choć około trzy czwarte tych regionów o wysokiej produktywności to tereny miejskie, tereny miejskie stanowią zaledwie jedną czwartą obszarów rozwijających się. Biorąc pod uwagę aktualne tempo wzrostu, regiony rozwijające się oraz te o wysokiej produktywności nie osiągną tego samego poziomu produktywności przed rokiem 2050. Jeśli zaś chodzi o regiony pozostające aktualnie w tyle, to aby w tym samym okresie zniwelować istniejące różnice, musiałyby one zwiększyć tempo wzrostu do 2,8%, czyli o cztery razy w porównaniu z obecnym tempem wzrostu.

W przypadku terenów wiejskich regiony sąsiadujące z miastami są od czasów ostatniego kryzysu bardziej dynamiczne i prężne niż regiony oddalone. W regionach wiejskich sąsiadujących z miastami mieszka ponad 80% ludności wiejskiej, a jej przychód oraz tempo wzrostu są zbliżone do wskaźników z terenów miejskich. Przed kryzysem (2000‑2007) na ponad dwóch trzecich obszarów wiejskich odnotowano wzrost produktywności oraz zatrudnienia. Od czasów kryzysu (2008‑2012) oddalonym terenom wiejskim nadal nie udało się odbić w kwestii zatrudnienia i produktywności.

Sektory dóbr wymiennych to ważny czynnik produktywności pozwalający przyspieszyć rozwój zarówno regionów miejskich jak i wiejskich, pomimo ich różnych dynamik wzrostu. Regiony „doganiające” obszary najbogatsze charakteryzują się większym udziałem sektora dóbr wymiennych w gospodarce (szczególnie w usługach, produkcji, sektorze wydobywczym oraz usług publicznych) i stopniowo zwiększyły ten udział do prawie 50% produkcji. W przypadku regionów pozostających w tyle jest to zaledwie jedna trzecia.

Dobre zarządzanie ma znaczący wpływ na wydajność produkcji. W ogólnoeuropejskim badaniu jakości zarządzania regiony o wysokiej produktywności mają najwyższe wyniki, a regiony rozwijające się odznaczają się wynikami coraz lepszymi. Dobre zasady zarządzania pozwalające kontrolować inwestycje publiczne mogą zmniejszyć związane z rozwojem produktywności i integracji problemy dotyczące fragmentacji miejscowego prawa, zwłaszcza na terenach metropolitalnych.

Różnice między regionami są większe, jeśli weźmie się pod uwagę różne kryteria jakości życia, a nie jedynie poziom przychodów. Analiza stworzona na podstawie kryterium łączącego przychody, stan zdrowia oraz jakość zatrudnienia wskazuje, że w niektórych regionach występują liczne problemy dotyczące jakości życia. W miastach, w których żyją obok siebie wysoko‑ i niskowykwalifikowani pracownicy („bankierzy i barmani”), różnice w wysokości przychodów są zazwyczaj wyższe niż w skali kraju. Ważne jest więc, aby wprowadzać dodatkowe przepisy prawne, dzięki którym wzrost gospodarczy zostanie rozłożony na różne grupy społeczne i miejsca, w tym także w obrębie samych miast.

Najważniejsze zalecenia

Mimo że nie istnieje proste rozwiązanie prawne mające na celu stawienie czoła regionalnym wyzwaniom związanym z produktywnością i integracją, możliwe jest prowadzenie działań publicznych na kilku polach mogących polepszyć wzrost produktywności i/lub integracji:

Reformy strukturalne dotyczące na przykład rynku pracy lub rynku produktowego mogą być uzupełniane lokalnymi rozporządzeniami tak, aby w pełni czerpać potencjalne korzyści. Reformy strukturalne mogą mieć różne skutki w zależności od regionu. Silne obostrzenia rynku pracy ‑ określane wskaźnikami ochrony zatrudnienia ‑ mają większy wpływ na regiony wiejskie o mniejszym rynku pracy niż na miasta. Rozszerzenie oferty komunikacyjnej zwiększa rzeczywisty rozmiar lokalnego rynku pracy i może wzmóc efekty wprowadzanych na nim reform.

Polityki rozwoju regionalnego powinny skupiać się na czynnikach produktywności i wzrostu poprzez inwestycje strategiczne, a nie jedynie dotacje. Tym niemniej inwestycje publiczne ‑ jako odsetek wydatków publicznych ‑ zmniejszyły się w ciągu ostatnich dwóch dekad z 9,5% do 7,7%. Priorytetowym zadaniem jest więc zwiększanie możliwości władz lokalnych, które odpowiadają za 59% tych inwestycji. Sposobem na zwiększenie produktywności jest inwestowanie w środki ułatwiające rozprzestrzenianie się innowacji oraz dobrych praktyk w różnych sektorach i firmach, tak na poziomie regionalnym jak i wyższym. Ważne jest, aby rozporządzenia nie tylko miały zmniejszać różnice istniejące między regionami, jak dzieje się to w wielu krajach, lecz także aby zapobiegały hamowaniu wzrostu w regionach o najsilniejszej produktywności.

Polityki miejskie powinny brać pod uwagę istniejące „sieci” miast w na terenie danego kraju. Liczne kraje informują o niedawno wprowadzonych lub zbliżających się zmianach w krajowej polityce miejskiej. Rozporządzenia te koncentrują się zazwyczaj na ograniczaniu kosztów społecznych i środowiskowych w miastach, powinny jednak brać także pod uwagę rolę miast w gospodarce, ich lokalne i międzyregionalne połączenia na szczeblu krajowym oraz możliwości tworzenia korzystnych dla całej gospodarki innowacji.

Polityki dotyczące rozwoju terenów wiejskich należy zmodernizować do wersji „3.0” Odnotowano postępy jeśli chodzi o zmianę podejścia do rozwoju terenów wiejskich ze wsparcia gospodarstw rolnych do uznania różnorodności regionów wiejskich i wagi połączenia ich ze strefami dynamicznymi. Polityki dotyczące rozwoju obszarów wiejskich 3.0 kładą nacisk na zwiększenie przewagi konkurencyjnej poprzez zintegrowane inwestycje, odpowiednie usługi miejscowe oraz zachęcanie do działań lokalnych i rozwoju oddolnego.

Jeśli chodzi o polityki oparte o realia miejscowe, niezbędne jest ustalenie zasad mających na celu ich wdrożenie. Aby przenieść działania na odpowiedni poziom i osiągnąć efekt skali w dziedzinie inwestycji i świadczenia usług, w wielu krajach wprowadzane są reformy administracyjne szczebli niższych niż krajowy. Kraje nadal eksperymentują, szukając najlepszych sposobów zarządzania regionalnymi politykami rozwoju i inwestycjami publicznymi na wszystkich poziomach władzy tak, aby wprowadzić działania publiczne do polityki, wykorzystać ich komplementarność oraz stawić czoła sytuacjom wymagającym osiągnięcie kompromisu.

Summary of
OECD (2016), OECD Regional Outlook 2016: Productive Regions for Inclusive Societies, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264260245-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.

Są one dostępne bezpłatnie w internetowej księgarni OECD: www.oecd.org/bookshop

Dokładniejsze informacje można uzyskać, kontaktując się z Działem Praw Autorskich i Tłumaczeń w Dyrektoriacie do Spraw Publicznych i Komunikacji: rights@oecd.org, faks: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Zachęcamy do odwiedzania naszej strony internetowej: www.oecd.org/rights