OECD >Multilingual Summaries

Interconnected Economies. Benefiting from Global Value Chains

Summary in Polish

Połączone gospodarki. Czerpanie korzyści z globalnych łańcuchów wartości

Streszczenie w języku polskim

To, czym dany podmiot się zajmuje (działania podejmowane przez firmę lub kraj), ma obecnie znacznie większy wpływ na rozwój i zatrudnienie niż to, co sprzedaje (ostateczny produkt).

Globalne łańcuchy wartości pozwalają firmom i gospodarkom „zajmować się” tą częścią procesu, w której są najlepsze, korzystając z półproduktów i usług pośrednich pozyskiwanych z innych miejsc bez konieczności rozwijania się we wszystkich obszarach przemysłu.

Zlecanie działalności na zewnątrz (outsourcing) i przenoszenie jej poza granice kraju (offshoring) zwiększają konkurencyjność, zapewniając dostęp do tańszych, bardziej zróżnicowanych produktów wejściowych o wyższej jakości.

Coraz ściślejsze połączenia między gospodarkami stwarzają ważne szanse, ale także niosą ze sobą nowe wyzwania dotyczące polityki.

Konkurencyjność

Konkurencyjność w globalnych łańcuchach wartości wymaga wzmocnienia tych czynników produkcji, które trudno realizować gdzie indziej, przez co istnieje małe prawdopodobieństwo, że będzie je można „przenieść” za granicę. Wymaga to inwestowania w umiejętności i kapitał ludzki oraz wysokiej jakości infrastrukturę, a także promowania silnych więzi między przemysłem a światem akademickim i rozwijania wiedzy milczącej. Ważnym czynnikiem wpływającym na decyzje inwestycyjne firm jest również jakość instytucji i władz.

Istotną rolę w niszowych obszarach globalnych łańcuchów wartości odgrywają małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP), które mają swój udział w eksporcie większych firm.

Podstawowym działaniem w globalnych łańcuchach wartości pozostaje produkcja, nawet jeśli znaczna część wytwarzanej wartości ma związek z usługami.

Tradycyjna polityka wsparcia nie uwzględnia połączonego charakteru produkcji w globalnych łańcuchach wartości ani potrzeby konkurencji i otwartości. Zwiększa ona ryzyko protekcjonizmu, podczas gdy sukces na rynkach międzynarodowych zależy w równym stopniu od możliwości eksportu i od importowania produktów wejściowych o wysokiej jakości.

Handel

W większości gospodarek mniej więcej jedna trzecia importowanych półproduktów jest następnie eksportowana. W globalnych łańcuchach wartości cła i inne bariery eksportowe stanowią w konsekwencji podatek eksportowy. Na skuteczność funkcjonowania globalnych łańcuchów wartości wpływają także ograniczenia eksportu. Negatywne konsekwencje ochrony handlu kumulują się, gdy części i komponenty wielokrotnie przekraczają granice.

Metody ułatwiania handlu, takie jak szybkie i wydajne procedury portowe i celne, sprzyjają płynnemu funkcjonowaniu łańcuchów wartości. Zbieżność norm i wymogów w zakresie certyfikacji oraz wzajemne uznawanie porozumień może zmniejszyć obciążenia firm eksportowych.

Liberalizacja taryf celnych może stwarzać nowe możliwości dla handlu, natomiast dla globalnych łańcuchów wartości konieczne są również wydajne usługi oraz transgraniczny przepływ osób, kapitału i technologii.

W wielu krajach OECD usługi składają się na ponad połowę wartości tworzonej w globalnych łańcuchach wartości; w Chinach zaś wielkość ta przekracza 30%.

Inwestycje

Ze względu na istotną rolę przedsiębiorstw wielonarodowych obniżenie barier inwestycyjnych to skuteczny sposób na integrację kraju z globalnymi łańcuchami wartości. Przeszkody w dokonywaniu inwestycji transgranicznych mogą mieć negatywny wpływ na bogactwo, zarówno w kraju macierzystym, jak i kraju przyjmującym, ponieważ utrudniają skuteczne funkcjonowanie globalnych łańcuchów wartości.

System zbudowany na tysiącach dwustronnych i regionalnych umów inwestycyjnych nie odzwierciedla wystarczająco połączonego charakteru gospodarek w globalnych łańcuchach wartości.

W promowaniu i ułatwianiu inwestycji należy w większym stopniu skupić się na działaniach podejmowanych w globalnych łańcuchach wartości, nie na branżach. Polityka musi uwzględniać fakt, że sukces zależy zarówno od inwestycji krajowych, jak i zagranicznych.

Duże przedsiębiorstwa wielonarodowe, w tym niektóre przedsiębiorstwa państwowe, są ważnymi graczami w globalnych łańcuchach wartości, zgłaszającymi wątpliwości dotyczące polityki, na przykład na temat skutków konkurencji na niższych poziomach rynku.

Globalne łańcuchy wartości mogą sprzyjać rozprzestrzenianiu idei dotyczących odpowiedzialnego postępowania w biznesie; działalność biznesowa powinna być prowadzona z poszanowaniem praw i godności człowieka zgodnie z Wytycznymi OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz uznanymi standardami Międzynarodowej Organizacji Pracy i Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Rozwój

Dzięki dostępowi do sieci, rynków globalnych, kapitału, wiedzy i technologii integracja w globalnych łańcuchach wartości może być pierwszym krokiem w rozwoju gospodarczym.

Ponieważ w skład globalnych łańcuchów wartości wchodzą działania objęte umowami zawieranymi w obrębie przedsiębiorstw wielonarodowych oraz pomiędzy nimi i niezależnymi dostawcami, możliwość egzekwowania umów ma podstawowe znaczenie. Kraje o stabilnych systemach prawnych z reguły eksportują więcej w bardziej złożonych branżach. Zadania wymagające bardziej skomplikowanych umów łatwiej realizować w krajach dysponujących sprawnie funkcjonującymi instytucjami nadzorującymi realizację zobowiązań kontraktowych.

Wiele krajów o niskich dochodach pozostaje wykluczonych z globalnych łańcuchów wartości ze względu na położenie, brak zasobów naturalnych i infrastruktury bądź środowisko biznesowe.

Dostosowanie i zagrożenia

Międzynarodowa konkurencja w obrębie globalnych łańcuchów wartości wiąże się z kosztami dostosowania — ponieważ niektóre działania nasilają się, gdy inne słabną, a działalność realizowana jest w różnych krajach.

Polityka musi ułatwiać proces dostosowania poprzez działania na rynku pracy i politykę społeczną oraz inwestycje w edukację i podnoszenie umiejętności. Polityka strukturalna pomaga także w zwiększaniu elastyczności, a tym samym odporności gospodarek na przyszłe wstrząsy.

Źródłem tej odporności jest ściślejsza łączność między gospodarkami. Może ona także prowadzić do rozprzestrzeniania się niekorzystnych zjawisk, jeśli zdarzenia w jednej części globalnych łańcuchów wartości będą wpływać na cały system.

Biorąc pod uwagę istotny wpływ globalnych łańcuchów wartości na bogactwo, rządy, przedsiębiorstwa i inni interesariusze wciąż muszą mieć świadomość swoich ról i obowiązków w odniesieniu do nadzoru.

Główne zalecenia

Wzmacnianie współpracy i koordynacji wielostronnej w celu utrzymania otwartego i przewidywalnego klimatu inwestycji międzynarodowych, zachęcającego do inwestycji w globalne łańcuchy wartości oraz pomocy w godzeniu polityki krajowej z globalnym charakterem działalności gospodarczej.

Utrzymanie otwartości rynków i nieuleganie presji protekcjonistycznej. Dalsza liberalizacja handlu, najlepiej wielostronna, w celu wytworzenia jak najsilniejszych powiązań między wcześniejszymi i późniejszymi etapami łańcucha wartości. Wprowadzenie ułatwień handlowych, m.in. w postaci porozumienia Światowej Organizacji Handlu.

Unikanie wojen na zachęty w celu przyciągnięcia szczególnie wartościowych etapów globalnych łańcuchów wartości.

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw poprzez politykę zachęcającą do nawiązywania współpracy z firmami międzynarodowymi, zwiększającą potencjał MSP w zakresie dostaw i możliwości innowacji oraz sprzyjającą stosowaniu norm produktowych.

Inwestowanie w umiejętności i zaawansowane technologie produkcji z włączaniem ich do branż tradycyjnych, poprzez politykę umacniającą sieci i współpracę, co sprzyja zakotwiczeniu produkcji i tworzeniu wartości.

Wspieranie inwestycji w zasoby wiedzy, np. w obszarze badań i rozwoju oraz projektowania, a także wspomaganie rozwoju ważnych kompetencji gospodarczych, przede wszystkim umiejętności i zarządzania.

Reformowanie regulacji oraz liberalizacja handlu i inwestycji w usługi celem zwiększenia konkurencji oraz podniesienia wydajności i jakości usług.

Obniżenie barier inwestycyjnych, aby pomóc krajom rozwijającym się we włączaniu się do globalnych łańcuchów wartości.

Oferowanie wsparcia gospodarkom wschodzącym w celu poprawy ich otoczenia biznesowego i uzyskania przez nie zdolności uczestnictwa w handlu międzynarodowym.

Wspieranie tworzenia potencjału w drodze inicjatyw pomocy dla handlu, zmierzające do poprawy sytuacji najbiedniejszych gospodarek rozwijających się.

Zachęcanie do stosowania podejścia zakładającego zaangażowanie wielu interesariuszy w celu zapobiegania potencjalnym zagrożeniom (mimo że to firmy ponoszą główną odpowiedzialność w tym względzie), co obejmuje działania rządów na rzecz wspierania wymiany informacji i pogłębiania umiejętności.

Inicjowanie dalszych prac na rzecz mierzenia roli inwestycji w globalne łańcuchy wartości oraz wpływu globalnych łańcuchów wartości na zatrudnienie, umiejętności i dochody.

Summary of
OECD (2013), Interconnected Economies. Benefiting from Global Value Chains, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264189560-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.

Są one dostępne bezpłatnie w internetowej księgarni OECD: www.oecd.org/bookshop

Dokładniejsze informacje można uzyskać, kontaktując się z Działem Praw Autorskich i Tłumaczeń w Dyrektoriacie do Spraw Publicznych i Komunikacji: rights@oecd.org, faks: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Zachęcamy do odwiedzania naszej strony internetowej: www.oecd.org/rights