OECD >Multilingual Summaries

International Migration Outlook 2017

Summary in Greek

Προοπτικές διεθνούς μετανάστευσης 2017

Περίληψη στα ελληνικά

Κύριες εξελίξεις

Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία για το 2016, οι ροές μόνιμης μετανάστευσης αυξήθηκαν στη ζώνη του ΟΟΣΑ για τρίτο συνεχές έτος. Περίπου 5 εκατομμύρια άνθρωποι μετανάστευσαν μόνιμα προς τις χώρες του ΟΟΣΑ το 2016, πολύ περισσότεροι από το προηγούμενο μέγιστο επίπεδο που παρατηρήθηκε το 2007 πριν από την οικονομική κρίση.

Κύρια συνιστώσα της αύξησης που σημειώθηκε κατά την περίοδο 2015/2016 ήταν η μετανάστευση για ανθρωπιστικούς λόγους που ανερχόταν σε 1,5 εκατομμύρια ανθρώπους μεταξύ του Ιανουαρίου 2015 και του Δεκεμβρίου 2016. Το 2015 η μετανάστευση για λόγους οικογενειακής επανένωσης και η μετανάστευση στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των ατόμων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιπροσώπευαν η κάθε μία περίπου το ένα τρίτο της συνολικής μόνιμης μετανάστευσης προς τις χώρες του ΟΟΣΑ. Οι πέντε κυριότερες χώρες προέλευσης το 2015 ήταν η Κίνα, η Συρία, η Ρουμανία, η Πολωνία και η Ινδία. Το 29% των νέων μεταναστών στις χώρες του ΟΟΣΑ προέρχονταν από μία άλλη χώρα του ΟΟΣΑ.

Η προσωρινή μετανάστευση επίσης αυξήθηκε στον ΟΟΣΑ. Το 2015 η διεθνής ενδοεταιρική μετακίνηση αυξήθηκε κατά πάνω από 10% και η απόσπαση εργαζομένων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 3%. Η διεθνής πρόσληψη εποχιακών εργαζομένων σημείωσε αύξηση σε πολλές χώρες, ήταν όμως ιδιαίτερα απότομη στην Πολωνία.

Το 2016, όπως και το 2015, στις χώρες του ΟΟΣΑ καταγράφηκαν πάνω από 1,6 εκατομμύρια νέες αιτήσεις ασύλου. Από αυτές σχεδόν τα τρία τέταρτα καταγράφηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ. Πάνω από το 20% των αιτούντων άσυλο στη ζώνη του ΟΟΣΑ ήταν από τη Συρία και το 13% από το Αφγανιστάν. Το ίδιο έτος καταγράφηκαν 720.000 επίσημες αιτήσεις ασύλου στη Γερμανία όπου, από όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ, υποβλήθηκαν οι περισσότερες αιτήσεις αναλογικά με τον πληθυσμό της (0,9%).

Πολλές χώρες του ΟΟΣΑ ανταποκρινόμενες στην αυξανόμενη ζήτηση για διεθνή προστασία πολλαπλασίασαν τα οικεία προγράμματα επανεγκατάστασης. Όμως οι όροι που παρέχονται σε αυτούς που δεν καλύπτονται από τη Σύμβαση του 1951 της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) είναι πλέον λιγότερο ευνοϊκοί σε αρκετές χώρες. Πολλές χώρες εφαρμόζουν αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους και αυστηρότερους ελέγχους εισόδου και διαμονής. Παράλληλα, οι χώρες του ΟΟΣΑ συνεχίζουν να αναθεωρούν και να βελτιώνουν τις πολιτικές τους για να προσελκύσουν αλλοδαπούς εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης, επιχειρηματίες και επενδυτές, προφέροντάς τους περισσότερες δυνατότητες εισόδου και καλύτερες συνθήκες παραμονής.

Το 2016 τα ποσοστά απασχόλησης των μεταναστών στον ΟΟΣΑ παρέμειναν σχετικά σταθερά στο 67,4%, σημειώνοντας αύξηση μίας εκατοστιαίας μονάδας σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Όμως, τα ποσοστά ανεργίας των γεννηθέντων στην αλλοδαπή παρέμειναν υψηλότερα από τα αντίστοιχα των γηγενών, κυρίως στην Ευρώπη.

Δεδομένης της προσφυγικής κρίσης, έχουν καταβληθεί πολλές προσπάθειες για τη σχεδίαση των κατάλληλων μέτρων πολιτικής που θα διευκολύνουν την ένταξη στην αγορά εργασίας των νεοαφιχθέντων προσφύγων και αιτούντων άσυλο. Σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ οι παρεχόμενες δυνατότητες ένταξης διαφοροποιήθηκαν με στόχο την εξατομίκευση των μέτρων και την ευθυγράμμισή τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στις παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται όσο το δυνατόν νωρίτερα, όπως οι εκ των προτέρων αξιολογήσεις προσόντων, καθώς και έμφαση στην επίσπευση της διαδικασίας ένταξης μέσω, μεταξύ άλλων, της μείωσης της διάρκειας των προγραμμάτων. Σε πολλές χώρες η συμμετοχή σε προγράμματα ένταξης έγινε υποχρεωτική.

Οικογενειακή μετανάστευση

Η οικογενειακή μετανάστευση, που εμπερικλείει τέσσερις κύριες υποκατηγορίες (σύσταση οικογένειας, συνοδεύοντα μέλη της οικογένειας, οικογενειακή επανένωση και διεθνή υιοθεσία), ήταν ο κύριος δίαυλος μόνιμης μετανάστευσης στη ζώνη του ΟΟΣΑ κατά τα τελευταία έτη. Σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες μεταναστών, οι ενήλικες οικογενειακοί μετανάστες εντάσσονται με αργό ρυθμό στην αγορά εργασίας της χώρας υποδοχής τους.

Η οικογενειακή μετανάστευση συμπεριλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα μεταναστών από νεογέννητα έως υπερήλικες, άτομα με κάθε επίπεδο δεξιοτήτων και από όλες τις χώρες προέλευσης. Η ετερογένεια αυτή διακρίνει την οικογενειακή μετανάστευση από άλλους διαύλους μετανάστευσης. Συνιστά ένα περίπλοκο φαινόμενο το οποίο ρυθμίζεται από μία σειρά διαφορετικών κανόνων και διατάξεων για την οικογενειακή μετανάστευση στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Η επέκταση των δικαιωμάτων κατά τις περασμένες δεκαετίες συνοδεύτηκε από την αύξηση των όρων επιλεξιμότητας και χορήγησης άδειας παραμονής στους οικογενειακούς μετανάστες. Η διαχείριση της οικογενειακής μετανάστευσης καθίσταται όλο και πιο περίπλοκη, καθώς θα πρέπει να συμβιβάσει ξεχωριστές προτεραιότητες και αντικρουόμενους στόχους πολιτικής. Και ενώ η διαχείριση της οικογενειακής μετανάστευσης είναι απαραίτητη, οι δυνατότητες διαχείρισης περιορίζονται από πολλά εμπόδια. Οι βασικές προκλήσεις στις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες οι σημερινές πολιτικές για την οικογενειακή μετανάστευση είναι τέσσερις: η καλύτερη πρόβλεψη των επιπέδων των ροών οικογενειακής μετανάστευσης· η εξισορρόπηση των κανόνων για την οικογενειακή μετανάστευση με την ανάγκη διατήρησης της ελκυστικότητας των χωρών έναντι συγκεκριμένων μεταναστών εργαζομένων· η εξεύρεση τρόπων για την επίσπευση της ένταξης των οικογενειακών μεταναστών· και ο χειρισμός των δικαιωμάτων οικογενειακής επανένωσης όσον αφορά τους ασυνόδευτους ανήλικες.

Κύρια συμπεράσματα

Η μετανάστευση έχει ανέλθει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007

Οι ροές μόνιμης μετανάστευσης προς τις χώρες του ΟΟΣΑ ανήρθαν σε 4,7 εκατομμύρια εισόδους το 2015 (+7% σε σύγκριση με το 2014). Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία, αναμένεται ότι θα φτάσουν τα 5 περίπου εκατομμύρια εισόδους το 2016.

Το 2016, όπως και το 2015, στις χώρες του ΟΟΣΑ καταγράφηκαν πάνω από 1,6 εκατομμύρια αιτήσεις ασύλου. Κατά τα δύο αυτά έτη χορηγήθηκε καθεστώς διεθνούς προστασίας σε περίπου 1,5 εκατομμύρια ανθρώπους.

Το 2015 χορηγήθηκαν πάνω από 1,5 εκατομμύρια φοιτητικές άδειες σε τριτοβάθμιους σπουδαστές στη ζώνη του ΟΟΣΑ.

Ο πληθυσμός των χωρών του ΟΟΣΑ που έχει γεννηθεί στην αλλοδαπή ανερχόταν στα 124 εκατομμύρια το 2015.

Η ένταξη των μεταναστών στην αγορά εργασίας αποκαθίσταται αργά

Πάνω από δύο στους τρεις μετανάστες στον ΟΟΣΑ εργάζονται. Κατά μέσο όρο, το ποσοστό ανεργίας των εργαζομένων που έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή ανήρθε στο 8,3% το 2016 και στο 12,4% στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ, δηλαδή 1,8 και 4,3 εκατοστιαίες μονάδες αντίστοιχα υψηλότερο από το ποσοστό των γηγενών εργαζομένων.

Οι μετανάστες εργάζονται κυρίως σε θέσεις εργασίας που περιλαμβάνουν εργασίες ρουτίνας και ως εκ τούτου διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να βρεθούν στην ανεργία λόγω της επέκτασης της αυτοματοποίησης. Στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ το 47% των εργαζομένων που έχουν γεννηθεί στην αλλοδαπή απασχολούνται σε επαγγέλματα που περιλαμβάνουν κυρίως εργασίες ρουτίνας.

Οικογενειακή μετανάστευση

Ο αριθμός των οικογενειακών μεταναστών στους οποίους χορηγήθηκε άδεια παραμονής ξεπέρασε τα 1,6 εκατομμύρια στη ζώνη του ΟΟΣΑ το 2015, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 40% της συνολικής ροής μόνιμης μετανάστευσης.

Η οικογενειακή επανένωση υστερεί σε σύγκριση με τις κατηγορίες οικονομικής μετανάστευσης, όμως επίσης ανταποκρίνεται στις αλλαγές πολιτικής που αφορούν τους όρους, τους χρόνους διεκπεραίωσης και τους κανόνες για άλλους διαύλους μετανάστευσης.

Η σύσταση οικογένειας είναι σημαντικός και αυξανόμενος παράγοντας της οικογενειακής μετανάστευσης. Σε πολλές χώρες του ΟΟΣΑ πάνω από το 10% των γάμων τελέστηκαν μεταξύ ενός πολίτη της χώρας και ενός αλλοδαπού.

Σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες μεταναστών, οι ενήλικες οικογενειακοί μετανάστες φαίνεται ότι ενσωματώνονται με πιο αργό ρυθμό στην αγορά εργασίας της χώρας υποδοχής. Στην Ευρώπη οι εν λόγω μετανάστες επιτυγχάνουν επίπεδα απασχόλησης παρόμοια κατά μέσο όρο με αυτά των άλλων κατηγοριών μεταναστών και των γηγενών μόνο ύστερα από 20 έτη διαμονής.

Η οικογενειακή μετανάστευση των συζύγων και των τέκνων των αλλοδαπών υπόκειται σε απαιτήσεις εισοδήματος και στέγασης στην πλειονότητα των χωρών του ΟΟΣΑ. Τέτοιου είδους περιορισμοί δεν υφίστανται συνήθως για τις αλλοδαπές συζύγους και τα τέκνα των πολιτών των εκάστοτε χωρών. Κατά την περασμένη δεκαετία πολλές χώρες εισήγαγαν επίσης απαιτήσεις όσον αφορά τη γλώσσα και την ένταξη, χωρίς στοιχεία σχετικά με τις τυχόν συνέπειες στην απασχόληση.

Summary of
OECD (2017), International Migration Outlook 2017, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/migr_outlook-2017-en

© OECD

Η περίληψη αυτή δεν αποτελεί επίσημη μετάφραση του ΟΟΣΑ.

Η αναπαραγωγή της περίληψης αυτής επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι παρατίθεται το δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης του ΟΟΣΑ, καθώς και ο τίτλος της πρωτότυπης έκδοσης.

Οι Πολύγλωσσες Περιλήψεις είναι μεταφρασμένα αποσπάσματα των δημοσιευμάτων του ΟΟΣΑ που εκδόθηκαν αρχικά στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα.