OECD >Multilingual Summaries

International Migration Outlook 2018

Summary in Icelandic

Horfur í fólksflutningamálum 2018

Útdráttur á íslensku

Helsta þróun

Bráðabirgðatölur sýna að lönd innan OECD tóku á móti rétt rúmum 5 milljónum löglegra innflytjenda til varanlegrar dvalar árið 2017. Þetta er í fyrsta skipti sem innflæði fólks til svæðisins dregst saman síðan 2011 (um 5% miðað við 2016). Þetta stafar hins vegar af verulegri fækkun viðurkenndra flóttamanna á árinu 2017, en í öðrum flokkum innflytjenda var fjöldinn ýmist stöðugur eða jókst.

Eftir tveggja ára metfjölda hælisumsókna í löndum OECD varð veruleg fækkun á árinu 2017, en þá var fjöldi umsókna 1,23 milljónir. Fjöldinn er þó enn vel yfir þeim árum sem tölur eru til um fyrir 2015. Efst á listanum yfir upprunalönd voru Afganistan, Sýrland og Írak. Árið 2017 barst Bandaríkjunum mesti fjöldi hælisumsókna af öllum löndum OECD (330.000 umsóknir) en í kjölfarið fylgdi Þýskaland (198.000 umsóknir).

Um 40% innflytjenda til varanlegrar dvalar var fjölskyldufólk (fjölskyldusameining og fjölskyldumyndun, svo og fjölskyldufylgd) og var það áfram helsti straumur innflytjenda til landa OECD. Hin snögga aukning í þessum flokki á tímabilinu 2015/16 sneri við þeirri fækkun sem hófst árið 2010.

Í fyrsta skipti er í þessari útgáfu Horfa í fólksflutningamálum sett fram heildartala fyrir alla flokka búferlaflutninga tímabundins vinnuafls til landa innan OECD. Þessir flokkar eru alþjóðlegar ráðningar árstíðabundins vinnuafls og annars tímabundins erlends vinnuafls, starfsfólk innan ESB sem sent er af vinnuveitendum sínum til annarra landa ESB samkvæmt staðbundnum samningum (útsendir starfsmenn) og starfsfólk sem fært er til milli landa en innan fyrirtækja. Í heildina voru skráðir rúmlega 4,2 milljónir lausráðinna starfsmanna í löndum OECD árið 2016, sem svarar til 11% aukningar frá fyrra ári. Helstu móttökulönd tímabundins vinnuafls voru Pólland (672.000, flestir frá Úkraínu) og Bandaríkin (660.000, þar sem helsta upprunalandið var Indland).

Um 3,3 milljónir erlendra námsmanna voru skráðar í æðri menntastofnunum í OECD landi, sem er 8% aukning frá fyrra ári. Nýleg þróun í Bandaríkjunum bendir hins vegar til mikillar fækkunar á fjölda vegabréfsáritana til náms á árinu 2016 (‑27%). Að meðaltali eru erlendir nemendur um 9% af þeim nemendum sem skráðir eru til náms í æðri menntastofnunum í löndum OECD á árinu 2015. Þeir eru 14% af öllum nemendum sem skráðir eru til náms á meistarastigi og 24% nemenda sem skráðir eru í doktorsnám.

Að meðaltali í löndum OECD jókst atvinna meðal innflytjenda um eitt prósentustig árið 2017, í 67,1%. Meðalatvinnuleysi minnkaði um eitt prósentustig, í 9,5%, og meðalbilið milli aðfluttra og innfæddra jafningja þeirra lækkaði niður í 3 prósentustig á árinu 2017. Þessi þróun stafaði að hluta til af verulega bættri stöðu í sumum löndum ESB.

Að því er varðar opinbera stefnumótun er áfram unnið í mörgum löndum að fínstillingu aðflutningsleiða fyrir faglærða erlenda starfsmenn, með breytingum á hlutgengisviðmiðum í áætlunum um varanlega landvist og með endurskoðun skilyrða í áætlunum um tímabundna landvist. Áfram fjölgar áritunum vegna sprotafyrirtækja en áætlanir vegna fjárfesta sæta endurskoðun og skilyrði sem sett eru í þeim efnum eru að verða þrengri. Einnig sætir opinber stefna um hlutgengi til fjölskyldusameiningar endurskoðun.

Áhrif nýkominna flóttamanna á vinnumarkaði

Þegar litið er til Evrópulanda sem heild er gert ráð fyrir að hlutfallsleg áhrif af innflæði flóttamanna á fólk á vinnualdri verði einungis 0,4% allt til desember 2020. Að því er varðar vinnumarkaðinn er áætlað að samanlögð áhrif þeirra verði enn minni, eða innan við 0,25% þegar litið er fram til desember 2020, þar sem atvinnuþátttaka flóttamanna er yfirleitt fremur lítil snemma á dvalartíma þeirra í gistilandinu.

Í löndum þar sem samanlögð áhrif eru mest, er líklegt að áhrifin verði mun meiri á afmörkuðum hlutum vinnumarkaðarins, ekki síst meðal ungra karla með litla menntun. Þar sem þessi hópur er þegar í viðkvæmri stöðu í flestum gistilöndum er þörf á hnitmiðuðum aðgerðum til þess að veita þeim viðunandi stuðning.

Ólögleg ráðning erlends vinnuafls

Ólögleg ráðning erlends vinnuafls getur stafað af því að ekki er farið að reglum ýmist um aðflutning eða vinnulöggjöf. Að takast á við þetta mál snýst því bæði um efnahagsmál og innflytjendastefnu.

Af því leiðir að í löndum OECD ætti að leitast við að bæta samræmingu og samhæfingu milli þeirra stjórnvalda sem annast þá málaflokka. Einnig ætti að efla vitund bæði meðal atvinnurekenda og starfsmanna og nota betri sannprófunaraðfreðir sem lið í viðleitninni til þess að koma í veg fyrir ólöglega ráðningu farandfólks. Þegar ólögleg ráðning erlends vinnuafls verður áberandi samfélagslegt málefni eða telst vera orðið kerfislægt vandamál er eðlilegt að huga að reglusetningu. Þær reglur verða að vera vandaðar og þeim þurfa að fylgja viðeigandi breytingar á leiðunum til löglegs innflutnings á erlendu vinnuafli og öflugri úrræði til eftirfylgni. Að lokum ættu stjórnvaldsaðgerðir sem ætlaðar eru til þess að koma í veg fyrir ólöglega ráðningu erlends vinnuafls ekki aðeins að eiga sér stað á landsvísu eða í einstökum atvinnugreinum, heldur einnig á alþjóðavísu.

Helstu niðurstöður

Aðlögun innflytjenda að atvinnumarkaði

Milli 2016 og 2017 lækkaði atvinnuleysisstig innan OECD um meira en eitt prósentustig og fór niður í 9,5% og atvinna jókst úr 65,5% í 67,1%. Batinn var meira áberandi hjá konum af erlendum uppruna.

Hjá tilteknum hópum innflytjenda mælist sérlega hátt atvinnustig. Til að mynda mælist atvinnustig meðal evrópsks farandfólks innan ESB hærra en atvinnustig innfæddra um sem nemur 5 prósentustigum. Í Bandaríkjunum, í fyrsta skipti á síðustu árum, stóðu innflytjendur frá Mexíkó og Afríku framar innflytjendum frá Asíu í þessum efnum um sem nemur 1 og 3 prósentustigum, hvort um sig.

Í öllum löndum OECD heldur þróun aðlögunaráætlana fyrir nýbúa og flóttafólk áfram og er áherslan að mestu leyti á málþjálfun og aukna færni. Í mörgum löndum hafa einnig verið þróaðar ráðstafanir til að sinna þeim sem verst standa, ekki síst fylgdarlausum börnum undir lögaldri, svo og börnum sem koma seint inn í menntakerfið.

Áhrif flóttamanna á vinnumarkaði

Til Evrópulanda hafa borist fjórar milljónir hælisumsókna frá janúar 2014 til desember 2017, en það eru þrisvar sinnum fleiri umsóknir en á fjögurra ára tímabilinu á undan. Á sama tímabili (2014‑2017) fengu um 1,6 milljónir einstaklinga vernd af einhverjum toga.

Þegar litið er til Evrópulanda sem heild er áætlað að hlutfallsleg áhrif af innflæði flóttamanna á fólk á atvinnumarkaðinn verði í raun lítil, eða einungis 0,25% miðað við desember 2020. Tilteknir hópar (ungir ómenntaðir karlar) í þeim löndum sem fyrir mestu innflæði hafa orðið (Austurríki, Þýskaland, Svíþjóð) eru þó í viðkvæmari stöðu.

Ef ekki kemur til þess að farandfólk flytjist aftur til upprunalanda sinna gæti heildartala hælisleitenda sem synjað er um hæli náð 1,2 milljónum í árslok 2020. Áhrifin á hinn óformlega vinnumarkað munu ráðast af því hversu margir snúa af frjálsum vilja heim aftur og af árangri þeirra ráðstafana sem gripið er til.

Ólögleg ráðning erlends vinnuafls

Ólögleg ráðning erlends vinnuafls er líklegust til þess að varða tiltölulega unga karla. Þær atvinnugreinar sem helst koma við sögu varðandi slíkar ólöglegar ráðningar eru landbúnaður, byggingariðnaðurinn, framleiðsla og heimilisaðstoð.

Summary of
OECD (2018), International Migration Outlook 2018, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/migr_outlook-2018-en

© OECD

Þessi útdráttur er ekki opinber OECD þýðing.

Eftirprentun þessa útdráttar er leyfileg, að því tilskildu að getið sé höfundarréttar OECD og titils upprunalegu útgáfunnar.

Fjöltyngdir útdrættir eru þýdd ágrip af útgáfum OECD sem upphaflega voru gefnar út á ensku og frönsku.