OECD >Multilingual Summaries

International Migration Outlook 2018

Summary in Polish

Przegląd migracji międzynarodowej 2018

Streszczenie w języku polskim

Główne trendy

Według wstępnych danych, w 2017 roku kraje OECD przyjęły niewiele ponad 5 milionów nowych legalnych stałych imigrantów. Oznacza to, że migracje do obszaru OECD osłabły po raz pierwszy od 2011 roku (spadek o ok. 5% w porównaniu z 2016). Wynika to jednak ze znacznego ograniczenia liczby uchodźców uznanych w 2017 roku, przy jednoczesnym utrzymaniu się lub zwiększeniu napływu imigrantów z innych kategorii.

Po dwóch latach charakteryzujących się rekordową ilością wniosków o azyl złożonych w krajach OECD, w 2017 roku odnotowano silny spadek do 1,23 miliona wniosków. Liczba ta jest jednak znacznie wyższa niż jakiekolwiek rekordowe lata sprzed 2015. Trzy główne kraje pochodzenia to Afganistan, Syria i Irak. W 2017 roku krajem OECD, w którym złożono największą ilość wniosków o azyl były Stany Zjednoczone (330 000 wniosków), a drugim Niemcy (198 000).

Migracje rodzinne (łączenie i tworzenie rodzin oraz towarzyszenie członkowi rodziny), stanowiące prawie 40% migracji stałej, to najsilniejszy kanał migracyjny do obszaru OECD. Gwałtowny wzrost w tej kategorii w okresie 2015‑2016 nastąpił po okresie spadku odnotowanego w 2010 roku.

Po raz pierwszy w Raporcie rocznym zawarto skonsolidowane dane liczbowe dla wszystkich kategorii tymczasowej migracji zarobkowej do krajów OECD. Kategorie te obejmują rekrutację cudzoziemców do prac sezonowych oraz inne prace tymczasowe pracowników zagranicznych; pracowników z UE wysłanych przez pracodawcę do innego kraju UE na podstawie miejscowej umowy o pracę (pracownicy oddelegowani) oraz przeniesienie w ramach jednej firmy. W 2016 roku w krajach OECD zarejestrowano ponad 4,2 miliony tymczasowych pracowników zagranicznych, co stanowi wzrost o 11% w porównaniu z poprzednim rokiem. Głównymi krajami przyjmującymi zagranicznych pracowników tymczasowych są Polska (672 000, głównie z Ukrainy) oraz Stany Zjednoczone (660 000, głównie z Indii).

Instytucje szkolnictwa wyższego w krajach OECD przyjęły około 3,3 miliona studentów międzynarodowych, co oznacza wzrost o 8% w porównaniu z poprzednim rokiem. Najnowsze trendy w Stanach Zjednoczonych wskazują jednak silny spadek liczby zezwoleń na pobyt na czas studiów w 2016 roku (‑27%). W 2015 roku w krajach OECD studenci zagraniczni stanowili średnio 9% wszystkich studentów uczelni wyższych. Ich odsetek na studiach magisterskich wynosił 14%, a doktoranckich ‑ 24%.

Średnio w krajach OECD stopa zatrudnienia migrantów wzrosła w 2017 roku o 1 punkt procentowy do 67,1. Średnia stopa bezrobocia spadła o 1 punkt procentowy do 9,5%, a średnia luka bezrobocia w porównaniu do rodzimych mieszkańców zmniejszyła się do 3 punktów procentowych w 2017 roku. Zmiany te zostały częściowo uwarunkowane znacznymi postępami w niektórych krajach UE.

Pod względem przepisów prawnych, kanały migracyjne dla wysoko wykwalifikowanych obcokrajowców są nadal redefiniowane w wielu krajach ‑ wprowadzane są modyfikacje kryteriów wyboru do otrzymania pozwolenia na pobyt stały i tymczasowy. Wizy startupowe są przyznawane coraz częściej, podczas gdy kryteria otrzymania zezwolenia dla inwestorów zaostrza się. Reformy dotyczą także kwestii prawa do łączenia rodzin.

Wpływ napływu uchodźców na rynek pracy

Analizując kraje europejskie jako całość, szacuje się, że względne skutki niedawnych przepływów uchodźców na ludność w wieku produkcyjnym nie powinny przekroczyć 0,4% do grudnia 2020. Jeśli chodzi o siłę roboczą, biorąc pod uwagę, że we wczesnym okresie pobytu w kraju przyjmującym wskaźniki uczestnictwa uchodźców są bardzo niskie, wielkość efektu kulminacji netto jest szacowana na jeszcze słabszą, poniżej 0,25% do grudnia 2020.

W krajach o najsilniejszym efekcie kulminacji skutki w niektórych segmentach rynku pracy, a zwłaszcza wśród młodych mężczyzn o słabym wykształceniu, mogą być dużo poważniejsze. Zważywszy na fakt, że ta grupa społeczna zasadniczo znajduje się w większości krajów przyjmujących w trudnej sytuacji, konieczne są dobrze skonstruowane przepisy, które pozwolą zapewnić im odpowiednią pomoc.

Nielegalne zatrudnienie cudzoziemców

Nielegalne zatrudnienie cudzoziemców może wynikać z nieodpowiednich przepisów migracyjnych lub kodeksu pracy. Zwalczanie tego zjawiska to cel zarówno polityki gospodarczej, jak i migracyjnej.

W tym celu kraje OECD powinny działać na rzecz polepszenia koordynacji oraz spójności działań władz wykonawczych. Powinny one także wspomagać akcje informacyjne skierowane zarówno do pracodawców, jak i do pracowników oraz korzystać z ulepszonych systemów weryfikacji statusu migrantów, co pomoże w walce z nielegalnym zatrudnianiem napływowej siły roboczej. Jednocześnie w sytuacji, w której nielegalne zatrudnianie pracowników zagranicznych nabiera szczególnie silnego charakteru lub zostaje uznane za strukturalne, programy mające na celu uregulowanie statusu migrantów mogą być brane pod uwagę. Programy te należy przygotowywać z uwagą, wspierając je odpowiednimi zmianami dróg legalnej migracji zarobkowej oraz tworzeniem skuteczniejszych środków egzekucyjnych. Przepisy mające na celu zwalczanie nielegalnego zatrudniania napływowej siły roboczej powinny być prowadzone nie tylko na poziomie krajowym i branżowym, lecz także na skalę międzynarodową.

Najważniejsze dane

Integracja imigrantów na rynku pracy

W latach 2016‑2017 stopa bezrobocia migrantów w krajach OECD spadła o ponad 1 punkt procentowy do 9,5%, a stopa zatrudnienia wzrosła z 65,5% do 67,1%. Sytuacja polepszyła się szczególnie w przypadku urodzonych za granicą kobiet.

Niektóre grupy migracyjne osiągają szczególnie wysokie stopy zatrudnienia. I tak, w Unii Europejskiej stopa zatrudnienia migrantów z krajów UE jest o 5 punktów procentowych wyższa niż rodowitych mieszkańców. W Stanach Zjednoczonych natomiast po raz pierwszy od lat migranci z Meksyku i Afryki osiągnęli wyniki odpowiednio o 1 i o 3 punkty procentowe lepsze niż migranci z Azji.

W krajach OECD w dalszym ciągu tworzy się programy integracyjne dla nowo przybyłych migrantów i uchodźców, które w szczególnym stopniu skupiają się na nauce języka i nabywaniu nowych umiejętności. Wiele krajów opracowało także programy pomocy skierowane do grup w szczególnie trudnej sytuacji, takich jak nieletni bez opieki oraz dzieci rozpoczynające naukę szkolną w późnym wieku.

Wpływ uchodźców na rynek pracy

W okresie od stycznia 2014 do grudnia 2017 w krajach europejskich zarejestrowano 4 miliony nowych wniosków o azyl, co stanowi trzykrotnie więcej niż w ciągu poprzedniego okresu czterech lat. W tym samym okresie (2014‑2017) około 1,6 miliona osób otrzymało pomoc.

Analizując kraje europejskie jako całość, szacuje się, że względne skutki niedawnych przepływów uchodźców na siłę roboczą są słabe i nie przekroczą 0,25% do grudnia 2020. Niektóre grupy (młodzi, słabo wykształceni mężczyźni) w krajach, których sytuacja dotyczy w największym stopniu (Austria, Niemcy, Szwecja) mogą odczuć jej skutki w większym stopniu.

Jeśli migranci nie będą powracać do krajów swojego pochodzenia, ogólna liczba migrantów, których wnioski o azyl zostaną oddalone, może osiągnąć do końca 2020 roku 1,2 miliona. Wpływ uchodźców na rynek pracy będzie zależał od skali dobrowolnych powrotów oraz skuteczności środków wykonawczych.

Nielegalne zatrudnienie pracowników zagranicznych

Nielegalne zatrudnienie pracowników zagranicznych dotyczy w największym stopniu mężczyzn w stosunkowo młodym wieku. Sektory, które zjawisko to dotknęło najbardziej, to rolnictwo, budownictwo, sektor produkcyjny oraz usługi domowe.

Summary of
OECD (2018), International Migration Outlook 2018, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/migr_outlook-2018-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.