OECD >Multilingual Summaries

ITF Transport Outlook 2017

Summary in Icelandic

Horfur ITF í flutningamálum 2017

Útdráttur á íslensku

Baksvið

Í „Horfum ITF í flutningamálum“ er að finna yfirlit yfir nýlega þróun og horfur til skamms tíma í flutningageiranum á heimsvísu. Þar er einnig að finna langtímaspár um eftirspurn eftir flutningum til 2050, þ.e. vöruflutningum (á sjó, í lofti og á landi) og farþegaflutningum (með bifreiðum, járnbrautalestum og flugförum), svo og um CO2 losun sem af flutningunum stafar miðað við ýmsar sviðsmyndir.

Sérstaklega er litið á það hvernig helstu breytingar á opinberri stefnumörkun, efnahagslegar breytingar og tæknibreytingar síðan 2015, ásamt öðrum breytingum svo sem setningu markmiða Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, eru að móta framtíð hreyfanleika fólks. Sérstakri athygli er beint að aðgengi fólks í borgum og dregið fram hlutverk stefnumörkunar við mótun sjálfbærra almenningssamgangna sem allir hafa jafnan aðgang að.

Niðurstöður

Kolefnalosun frá flutningastarfsemi gæti hafa aukist um 60% árið 2050 þrátt fyrir verulegar framfarir sem gert er ráð fyrir í þeirri sviðsmynd sem lögð er til grundvallar í Horfunum. Ef ekki verður gripið til viðbótarráðstafana gæti kolefnislosun frá vöruflutningastarfsemi aukist um 160% eftir því sem flutningamagn þrefaldast í sviðsmyndinni, en hún byggir á spám OECD um þróun viðskipta. Þetta stafar að stórum hluta af aukinni notkun flutninga á vegum, einkum yfir stuttar vegalengdir og á svæðum þar sem ekki eru lestarsamgöngur, svo sem í suðaustur Asíu. Með bestu notkun samgönguleiða, og ef fyrirtæki deildu með sér vöruflutningabílum og vörugeymslum, væri hægt að ná fram betri nýtingu og færri ferðum með tóma vöruflutningabíla. Með slíku hagræði væri hægt að draga úr CO2 losun frá vöruflutningabílum um allt að þriðjung.

Flugfarþegum mun halda áfram að fjölga verulega eftir því sem fleiri borgir um heim allan verða aðgengilegri flugvélum. Á næstu 15 árum gætu farþegaflutningar með flugi aukist um 3‑6% á ári og hraðastur yrði vöxturinn á flugleiðum innan Asíu, eða um 10%. Losun CO2 frá alþjóðlegu flugi gæti aukist um 56% milli 2015 og 2030, þrátt fyrir mjög bætta eldsneytisnýtingu. Rýmkaðir flugumferðarsamningar og aukið svæðisbundið flug auðveldar stækkun leiðakerfa og lækkun flugfargjalda, sem keyrir áfram vöxt. Borgir um heim allan verða aðgengilegri eftir því sem flugtími styttist. Enn er verulegt misræmi í aðgengi með flugi, en með fjárfestingum í svæðisbundnum flugvöllum og betri landflutningum milli flugvalla og borga má taka á þeim vanda.

Gera má ráð fyrir að ferðir fólks með bifreiðum muni tvöfaldast frá 2015 til 2050 og aukast um 41% til 2030 og 94% til 2015 í sviðsmyndinni sem lögð er til grundvallar í Horfunum. Hlutdeild einkabifreiða mun halda áfram að aukast verulega á þróunarsvæðum og minnka aðeins óverulega í þróuðum löndum. Í öðrum sviðsmyndum, þar sem hvatt er til almenningssamgangna, ná farþegaflutningar á vegum sömu hæðum en þar svara ferðir með strætisvögnum og öðrum almenningssamgöngum til rúmlega 50% af heildareftirspurn.

Innsýn í stefnumótun

Grípa verður til aðgerða á samgöngusviði á grundvelli Parísarsamkomulagsins frá 2016 um loftslagsbreytingar

Inneiða verður breitt svið stefnumiða og aðgerða til þess að halda kolefnislosun á því bili sem hún var árið 2015. Þrýsta verður á alla hnappa: komast hjá óþarfri eftirspurn eftir flutningum, bjóða upp á sjálfbæra samgöngukosti og auka hagkvæmni. Einnig verður þörf á markaðsstýrðum aðgerðum á borð við hið alþjóðlega samkomulag um mengunarkvóta í flugi, sem Alþjóðaflugmálastofnunin hefur samþykkt. Enn er hægt að takmarka loftslagshlýnun við 2°C frá því sem var fyrir iðnbyltinguna miðað við sviðsmyndir Alþjóðaorkumálastofnunarinnar, en ekki við 1,5°, eins og vonir standa til með Parísarsamkomulaginu.

Stefnumótun verður að vera sveigjanleg til að takast á við skaðvænlegar nýjungar í samgöngum

Tækninýjungar á borð við rafbíla, sjálfstýrðar bifreiðar eða samnýtingu ferðamáta munu að öllum líkindum breyta ferðamynstri fólks, einkum í þéttbýli. Sumar þessara nýjunga veita tækifæri til þess að draga verulega úr kolefnisspori samgangna og bæta samgöngur með jöfnum aðgangi fyrir alla. Á vöruflutningasviðinu gætu sjálfstýrðir vöruflutningabílar fært samkeppnisforskotið í flutningastarsemi til landflutninga á vegum. Stefnumótun og skipulagning verður að taka mið af þessum breytingum til þess að forðast að byggja dýr umferðarmannvirki sem úreldast innan skamms eða að festa í sessi þróun sem ýtir undir kolefnislosun og ójafnt aðgengi.

Minnkun kolefnislosunar frá samgöngum í þéttbýli kallar á meira en betri farartæki og eldsneytistækni

Tækniþróun ein og sér mun ekki leiða til minnkunar kolefnislosunar í borgum. Þörf er á aðgerðum sem breyta hegðunarmynstri, svo sem sköttum á eldsneyti, ódýrum fargjöldum eða landnýtingarstefnu sem takmarkar útþenslu borga, til þess að draga úr kolefnislosun að því marki sem þörf krefur. Minni kolefnislosun frá samgöngum í þéttbýli gæti einnig orðið jákvæð afleiðing af stefnumiðum sem beinast að staðbundnum mengunarefnum í lofti, sem eru brýnasta viðfangsefnið í mörgum borgum.

Markviss stefna um landnýtingu getur minnkað þörfina fyrir samgöngumannvirki sem þarf til þess að veita jafnara aðgengi í borgum

Að veita jafnt aðgengi að störfum og þjónustu er eitt af markmiðum Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun. Í mörgum borgun hefur frjálsræðið sem einkabifreiðar bjóða upp á þau áhrif að sá ferðamáti býður upp á betra aðgengi (mælt í þeim fjölda tækifæra sem unnt er að ná á tilteknum tíma) en almenningssamgöngur, jafnvel þegar umferðarþröng er tekin með í reikninginn. Engu að síður er unnt með almenningssamgöngum að veita aðgengi fyrir alla að tækifærum ef samgöngurnar eru sjálfar aðgengilegar og skipulagðar þannig að þær nái sem víðast. Eftir því sem þéttbýlar borgir koma upp hagkvæmari almenningssamgöngum verður hægt að stuðla að betra aðgengi með markvissri landnýtingarstefnu.

Stjórnvöld þurfa að þróa skipulagsleiðir til þess að laga borgir að óvissuþáttum sem leiða af breytilegu neyslu‑, framleiðslu‑ og dreifingarmynstri.

Sveigjanlegar skipulagsaðgerðir sem byggja á langtímasýn greiða fyrir aðlögun að óvissuþáttum sem leiða af breytilegum mynstrum í alþjóðlegri eftirspurn, framleiðslu og flutningaleiðum. Tímasetning skiptir höfuðmáli við skipulagningu innviða og áfangaskiptingu aðstöðuuppbyggingar til þess að jafna út skrykkjóttar fjárfestingar í innviðum, t.d. í hafnaraðstöðu. Með slíkri skipulagningu ætti að marka stefnu til framtíðarþróunar, forgangsraða fjárfestingum og sjá fyrir hugsanlega flöskuhálsa framtíðarinnar. Einnig er hægt með skipulagningu að leggja grunn að því að taka frá land, t.d. til þróunar á hafnaraðstöðu og samgönguleiðum framtíðarinnar.

Summary of
OECD (2017), ITF Transport Outlook 2017, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789282108000-en

© OECD

Þessi útdráttur er ekki opinber OECD þýðing.

Eftirprentun þessa útdráttar er leyfileg, að því tilskildu að getið sé höfundarréttar OECD og titils upprunalegu útgáfunnar.

Fjöltyngdir útdrættir eru þýdd ágrip af útgáfum OECD sem upphaflega voru gefnar út á ensku og frönsku.