OECD >Multilingual Summaries

OECD-FAO Agricultural Outlook 2013

Summary in Turkish

2013 OECD‑FAO Tarım Görünüm Raporu

Türkçe Özet

Artan talep gelişmekte olan ülkelere yarıyor: On yıllardır küresel tarım sektörünün başlıca özelliklerinden birini, sanayileşmiş ülkelerde izlenen belirli politikaların yol açtığı üretim fazlaları ile gelişmekte olan ülkelerde büyümenin durağanlaşması oluşturmaktaydı. Küresel çaptaki ekonomik büyüme ve politik reformlar, arz ve talep dengelerini temelden değiştirmekte, tarımın gitgide pazar dinamiklerinin itici rol oynadığı bir sektör haline gelmesine yol açmakta ve bu da yatırım fırsatları yaratmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin küresel üretimdeki paylarını arttırmaları ve ihracat artışının çoğunu üstlenmeleri beklenmektedir.

Üretim artışında yavaşlama: Bu Görünüm Raporunda ele alınan ürünler bakımından küresel tarım üretiminin önceki on yıldaki %2.1 oranına kıyasla ortalama yılda %1.5 artması öngörülmektedir. Büyümedeki bu yavaşlamanın tüm tarım ürünü sektörlerinde ve hayvancılık alanındaki üretimde görülmesi beklenmektedir. Bu eğilimler, maliyetlerin yükselmesinin, kaynakların giderek daha sınırlı bir hal almasının ve çevresel baskıların artmasının bir yansıması olup, bunların hemen tüm bölgelerde arz tepkisine ket vurması beklenmektedir.

Gıda fiyatlarında enflasyon azaldı: Ürün fiyatları ile tüketicilerin gıdaları için gerçekte ne ödedikleri arasındaki bağ genellikle dolambaçsız değildir. Dolayısıyla, ürün fiyatları yüksek olmaya devam etmesine rağmen, tüketici gıda fiyatlarındaki enflasyonun düşmekte olduğuna dair bazı veriler mevcuttur. Gelişmekte olan ülkelerin birçoğunda hane bütçelerinin %20‑50'sini ya da daha fazlasını gıda harcamaları oluştururken, gıdaya aile bütçesinden ayrılan kaynak yine de bir kaygı konusu oluşturmaya devam etmektedir.

Pazarlar küresel ekonomideki bölünmeyi yansıtıyor: Ekonomideki çöküşlere karşı görece dayanıklı olmasına rağmen tarım piyasaları, gelişmiş ülkelerde zayıf bir iyileşme ile gelişmekte olan ülkelerde enerjik bir büyüme şeklinde iki farklı hızda seyreden küresel ekonominin etkilerini yansıtmaya devam etmektedir. Petrol fiyatlarının yükselmesi, fiyat öngörülerinde önemli, ama önceden kestirilemeyen bir etkendir. ABD dolarının değerinin azalması diğer ihracatçıların görece rekabet gücünü azaltırken, ithalatçıların birçoğunun alım gücünün artmasına yol açması beklenmektedir.

Fiyatlar orta vadede yükselecek: Ürün fiyatları tarihsel seviyelere göre şu anda yüksek seyretmektedir. Kısa vadede üretimin geri sekmesi sonucu tarım ürünleri fiyatlarının düşmesi gerekirken, stokların düşük seviyede olması et fiyatlarını yüksek seviyelerde tutmaktadır. Uzun vadede hem hayvancılık, hem de tarım ürünleri fiyatlarının yükselmesi beklenmekte olup, et, balık ve biyoyakıt fiyatlarındaki yükselişin daha güçlü olması öngörülmektedir.

Enflasyona uyarlanmış fiyatlar yüksek olmaya devam ediyor: Bu Görünüm Raporunun kapsamına giren ürünlerin çoğunda 2013‑2022 dönemi ortalama reel fiyatların 2003‑2012 ortalamasının epey üzerinde olması öngörülmektedir. Ancak, önümüzdeki on yıl içinde ortalama reel fiyatların son yıllarda görülen zirvelerden daha düşük olması gerekmektedir.

Tüketim artacak: Gelişmekte olan ülkelerde, nüfus artışları, gelir düzeyindeki artışlar, kentleşme ve beslenme biçimlerindeki değişim, bu Görünüm Raporunun kapsamına giren tüm ürünlerde tüketimin, daha düşük bir hızda da olsa, artmasına yol açacaktır. Kişi başına düşen tüketimin en hızlı bir şekilde Doğu Avrupa'da ve Orta Asya'da, bunların ardından ise Latin Amerika ve diğer Asya ülkelerinde artması öngörülmektedir.

Tarım ürünlerinin ticareti artmaya devam ediyor: Yükselen ekonomiler, ticaretteki bu artışın büyük bölümünü üstlenerek, kaba taneliler, pirinç, yağlı tohumlar, bitkisel yağ, şeker, dana eti, tavuk eti ve balık ihracatının çoğunluğuna sahip olacaktır. OECD bölgesinin bu ticaretteki payı düşmeye devam ederken, buğday, pamuk, domuz ve kuzu eti ile süt ürünlerinin çoğunun başlıca ihracatçıları yine OECD ülkeleri olmaya devam edecektir.

Görünümdeki belirsizlikler: Üretim açıkları, fiyat dalgalanmaları ve ticari yönden sekteye, kesintiye uğrayışlar, özellikle stokların düşük seviyede olması nedeniyle küresel gıda güvenliği için tehlike oluşturmaya devam etmektedir. Stokların düşük seviyede olmasının yanı sıra, 2012 yılında ABD ve BDT ülkelerinde yaşanana benzer, yaygın bir kuraklık, tarım ürünleri fiyatlarının %15‑40 artmasına yol açabilir. Enerji fiyatları da başka bir belirsizlik kaynağı oluşturmakta olup, bu durum hem biyoyakıt piyasalarını, hem de girdi maliyetlerini olumsuz etkilemektedir. Dünya ticareti, verim değişkenliğine ve makro‑ekonomik itici güçlere üretimden daha fazla hassasiyet göstermektedir.

Çin'e odaklanılması: Görünüm Raporunun bu sayısında hızla büyüyen bir tarım‑gıda sektörüne sahip olan Çin özel olarak ele alınmaktadır. Üretim kısıtları ve artan talep karşısında Çin'in gelecekte gıda ihtiyacının daha çoğunu ithal etmesi olası gözükmekte, ama genel olarak başlıca gıda maddelerinde kendi kendine yeter olmaya devam etmesi öngörülmektedir.

Önceki on yıldaki eğilime benzer şekilde, Çin'de tüketimdeki artışın üretimdeki artışı yılda %0.3 dolayında hafifçe geçeceği öngörülmektedir. Sonuç olarak, Çin'de tarım sektöründe mütevazı ölçüde bir açılım beklenmekle beraber, bu olasılıklar üründen ürüne değişmektedir.

Çin, pirinç ve buğdayda gıda güvenliği ve kendi kendine yeterliği birinci politika önceliği olarak belirlemiş bulunmaktadır. 1978‑2011 arasında tarım üretimi hemen hemen beş kat artmıştır. Ancak, son yıllarda gıda fiyatları artmakta ve artan kaynak ve işgücü kısıtları altında üretimin yavaşlaması beklenmektedir.

Gıdanın daha çok bulunması ve gelirlerin artması, gıda güvenliğinde önemli bir artış sağlamış olup, beslenme yetersizliği görülen kişi sayısı, nüfusuna 200 milyon kişi eklenmesine rağmen, 1990'dan beri hemen hemen 100 milyon azalmıştır. Beslenme yetersizliği görülen kişi sayısının azaltılması önemli bir sorun olmaya devam etmektedir.

2001‑2012 arasında Çin'in tarım ithalat ve ihracatı 27.9 milyar ABD dolarından 155.7 milyar ABD dolarına çıkmıştır. İthalat bağımlılığı ikiye katlanarak, %6.2'den %12.9'a çıkmış olup, Çin'in tarım ve gıdadaki net ticaret açığı 2012'de 31 milyar ABD doları olmuştur.

Çin ile ilgili başlıca belirsizlikler arasında halen devam etmekte olan yüksek seviyelerde ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği, üretim üzerinde artan kaynak kısıtları ve iklimde önceden kestirilemezlik artarken üretimde değişkenliğin artma potansiyeli yer almaktadır.

2022 yılına kadar küresel ürün öngörüleri

Tahıllar: Üretimin yılda %1.4 artıp, toplam artışın %57'sinin gelişmekte olan ülkelerden gelmesi beklenmektedir. Tayland'ın pirinç ihracatında başı çekerek, onun hemen ardından Vietnam'ın gelmesi öngörülürken, ABD'nin ise buğday ve kaba taneliler ihracatında hakim konumunu koruması beklenmektedir.

Yağlı tohumlar: Üretimin tahıllardan daha fazla artması beklenmektedir. Hurma yağının istikrarlı bir şekilde toplam bitkisel yağ üretiminde %34'lük bir paya sahip olmaya devam etmesi gerekmektedir.

Şeker: Üretimin yılda yaklaşık %2 artıp, Brezilya ve Hindistan'ın önde gelen üreticiler olması beklenmektedir. Gelişmekte olan ülkeler, küresel şeker kullanımına hakim olmaya devam edecektir.

Pamuk: Yapay elyaflar, sürekli daha büyük bir pazar payına sahip olacaktır. Hindistan'da pamuk üretiminin %25 artarak, ülkenin dünya üretiminde başı çekmesi öngörülmektedir.

Etanol: Üretimin hemen hemen %70 artarak, biyodizeldeki artışın daha da hızlı, ama daha dar bir tabana sahip olması beklenmektedir. 2022 yılına kadar biyoyakıt üretiminin toplam dünya üretiminden aldığı payların şeker kamışında %28, bitkisel yağlarda %15 ve kaba tanelilerde %12 olması öngörülmektedir.

Et: Gelişmekte olan ülkelerin küresel üretimdeki artışın %80'ini üstlenmesi beklenmektedir. Başlıca gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerin seviyelerine yaklaştıkça, kişi başına et tüketimindeki artış yavaşlayacaktır.

Süt ürünleri: Gelişmekte olan ülkelerin küresel süt üretim kazançlarının %74'ünü üstlenmesi beklenmektedir. Yine de gelişmekte olan ülkelerde tüketimin üretimden daha hızlı artıp, ABD, AB, Yeni Zelanda, Avustralya ve Arjantin'den ihracatın artması öngörülmektedir.

Balıkçılık ürünleri: Balık avcılığı çıktısının sadece %5 artması, ama balık üreticiliğinin %35 artması öngörülmektedir. 2015'e kadar balık üreticiliğinin insan tüketimine yönelik temel balık kaynağı olarak balık avcılığını geride bırakması gerekmektedir.

Summary of
OECD/FAO (2013), OECD-FAO Agricultural Outlook 2013, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/agr_outlook-2013-en

© OECD

Bu özet metin, resmi bir OECD çevirisi değildir.

Bu özet metin, OECD telif hakkı ve yayının aslının ismi belirtilmek koşuluyla çoğaltılabilir.

Değişik dillerdeki özet metinler, aslı İngilizce ve Fransızca dillerinde yayınlanan OECD yayınlarının kısaltılmış çevirileridir.

Bu yayınlar OECD İnternet Kitabevi’nden ücretsiz olarak temin edilebilir www.oecd.org/bookshop

Daha fazla bilgi için, OECD Halkla İlişkiler ve İletişim Müdürlüğü, Haklar ve Çeviri Birimi’ne başvurunuz. rights@oecd.org Faks: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, Fransa

İnternet web sitemiz: www.oecd.org/rights