OECD >Multilingual Summaries

OECD-FAO Agricultural Outlook 2016-2025

Summary in Dutch

OESO‑FAO Landbouwvooruitzichten 2016 ‑ 2025

Samenvatting in het Nederlands

De Landbouwvooruitzichten 2016 ‑ 2025 is het resultaat van een samenwerkingsverband tussen de OESO en de FAO. Het verenigt de internationale expertise van beide organisaties op het gebied van grondstoffen en beleidsbepalingen en de input van lidstaten die een bijdrage leveren om tot een beoordeling van de vooruitzichten te komen voor de nationale, regionale en wereldwijde landbouwgrondstofmarkten op de middellange termijn. De Vooruitzichten bieden een raming van het aanbod, de vraag, de handel en de prijs van belangrijke landbouwproducten in 41 landen en 12 geografische regio’s. Het thema van dit jaar zijn de vooruitzichten en uitdagingen van de landbouwsector in sub‑Saharisch Afrika.

De prijzen van hoofdgewassen, vee en vis zijn in 2015 allemaal gedaald. Dit wijst op het feit dat het tijdperk van hoge prijzen in alle subsectoren zeer waarschijnlijk voorbij is. De vleesprijzen bereikten hun hoogtepunt in 2014, de zuivelprijzen hebben de neerwaartse trend voortgezet die in 2013 en 2014 is gestart, terwijl de gewassen na hun recordprijzen in 2012 opnieuw goedkoper zijn geworden. De voornaamste redenen voor de lagere prijzen zijn de jaren van robuuste groei van het aanbod, een afnemende vraagtoename vanwege de algemene economische teruggang, lagere olieprijzen en verdere toename van de reeds ruime voorraden.

Gedurende de vooruitzichtperiode van tien jaar zal de vraagtoename naar voedingsmiddelen naar verwachting gestaag afnemen. De groei van de wereldbevolking was de voornaamste oorzaak van de vraagtoename, en deze groei neemt momenteel af, terwijl de inkomensgroei in opkomende markten naar verwachting minder sterk zal zijn. Tegelijkertijd zijn consumenten, vooral in dichtbevolkte opkomende landen, minder geneigd om hun extra inkomen aan meer basisvoedingsmiddelen te besteden. De vraag naar vlees, vis en zuivel zal betrekkelijk sterk blijven toenemen, met als gevolg extra vraag naar voeder, vooral voedergraan en eiwitmeel. De vraag naar landbouwgewassen voor de productie van biobrandstoffen zal naar verwachting stagneren vanwege de lagere energieprijzen en de conservatievere biobrandstofbeleidsbepalingen in diverse landen.

Door de toenemende consumptie in opkomende landen zal het wereldwijde percentage van mensen die ondervoed zijn de komende tien jaar naar verwachting van 11% tot 8% reduceren. Dit betekent dat het totale aantal ondervoede mensen zal dalen van 788 miljoen naar minder dan 650 miljoen. De ondervoeding in sub‑Saharisch Afrika blijft echter hoog en over tien jaar zal ruim een derde van het totale aantal ondervoede mensen in deze regio wonen, vergeleken met ruim een kwart vandaag. Veel landen zullen het hoofd moeten bieden aan de complexe problematiek van ondervoeding (te weinig calorieën), zwaarlijvigheid en een tekort aan micronutriënten (als gevolg van een onevenwichtige voeding). Zowel in ontwikkelde als opkomende landen zal de consumptie van suiker, olie en vetten naar verwachting sneller toenemen dan de consumptie van basisvoedingsmiddelen en eiwitten, voornamelijk vanwege het feit dat mensen meer bewerkte voedselproducten zullen consumeren.

Aan de toenemende vraag naar voedingsmiddelen zal naar verwachting worden voldaan door productiviteitsverbeteringen, die voor landbouwgewassen en de veehouderij bescheiden zullen zijn. Productiviteitsverbeteringen zullen naar verwachting 80% van de extra gewasopbrengst opleveren. Ook is het mogelijk om het landbouwoppervlak op duurzame wijze uit te breiden, met name in delen van Zuid‑Amerika en sub‑Saharisch Afrika. Het grootste deel van de nieuwe landbouwgronden in Afrika is bestemd voor de teelt van graan, in Zuid‑Amerika is dat soja. De opbrengsten in de voornaamste producerende landen zullen naar verwachting langzamer toenemen, aangezien het steeds moeilijker wordt om de technologische grenzen te verleggen. Maar er zijn grote verschillen in opbrengst in veel opkomende landen, vooral in sub‑Saharisch Afrika. Een overbrugging van deze leemtes kan de wereldwijde voorraden sterk uitbreiden.

Aangezien de markt in zijn geheel naar verwachting minder snel zal groeien, zal de groei van de handel in landbouwproducten nagenoeg halveren vergeleken met de afgelopen tien jaar. Desondanks wordt een constant productieaandeel van de meeste grondstoffen op de wereldmarkten verhandeld. Het feit dat betrekkelijk weinig landen veel natuurlijke hulpbronnen hebben, betekent dat de handel steeds belangrijker zal worden voor de wereldwijde voedselzekerheid. De handel in basisvoedingsmiddelen wordt echter belemmerd door het streven naar zelfredzaamheid op het gebied van voedingsmiddelen in een aantal landen en door een structurele verschuiving richting handel in producten met toegevoegde waarden.

Voor de meeste landbouwproducten is de wereldwijde export geconcentreerd in slechts enkele belangrijke aanbodlanden. Voor alle producten die voor de Vooruitzichten worden onderzocht, nemen de vijf grootste exporteurs minstens 70% van alle export voor hun rekening. Slechts twee of drie landen domineren het aanbod van sommige grondstoffen. De import is daarentegen minder geconcentreerd, ook al is de Volksrepubliek China (hierna ‘China’) een belangrijke markt voor sommige grondstoffen, zoals sojabonen, zuivelproducten en voedergraan, behalve maïs. De afhankelijkheid van regio’s met weinig natuurlijke hulpmiddelen, vooral in Noord‑Afrika en het Midden‑Oosten, zal naar verwachting toenemen.

Aangezien de vraag en het aanbod nagenoeg in evenwicht zijn, zullen de echte landbouwprijzen naar verwachting betrekkelijk gelijk blijven. Er zullen echter enkele relatieve prijsveranderingen voorkomen die de wijziging van de samenstelling van de vraag en de verschillen in het aanbod weerspiegelen, zoals de betrekkelijke snelheid waarmee de productie in Zuid‑Amerika kan worden verhoogd, vergeleken met Azië. Over het algemeen zullen de veestapelprijzen vergeleken met de landbouwprijzen naar verwachting toenemen. De prijs van voedergraan en oliezaad zal naar verwachting stijgen vergeleken met de prijzen van basisvoedingsmiddelen. Deze structurele trends zullen waarschijnlijk duidelijker worden in de huidige context van lagere prijzen voor alle grondstofgroepen.

De vooruitzichten zijn onderhevig aan allerlei onzekerheden, zoals schommelingen van de olieprijzen, opbrengsten en economische groei. Als de historische variaties van deze factoren zich voortzetten, dan bestaat er grote kans op minstens één ernstige prijsschommeling binnen de komende tien jaar. Dergelijke grote prijsfluctuaties van jaar op jaar kunnen de trends op de lange termijn verbergen. Klimaatverandering kan deze onzekerheid vergroten, vooral bij steeds vaker voorkomend extreem weer.

Bovendien bestaan er ook enkele onzekerheden rond de beleidsbepalingen. Denk hierbij aan de onlangs aangekondigde veranderingen van het graanbeleid in China, zoals de vaststelling van binnenlandse prijzen en het voorraadbeheer. De huidige vooruitzichten nemen aan dat vanwege deze wijzigingen China aan de nationale doelstelling om zelfredzaam te zijn voor maïs zal voldoen, zonder dat de internationale markten daardoor ernstig worden verstoord. De timing en de schaal van de voorraadvrijgave is echter een grote onzekerheid bij deze prognoses. Een ander risico is het Russische importverbod dat naar verwachting eind 2017 verloopt.

Sub‑Saharisch Afrika

Sub‑Saharisch Afrika (SSA) omvat ruim 950 miljoen mensen, ofwel ca. 13% van de totale wereldbevolking. Ondanks de voortgaande transformatie van de economieën in deze regio, blijft landbouw de belangrijkste sector die in het levensonderhoud van miljoenen mensen voorziet. Regionale verschillen in de structuur en ontwikkelingsfase van de landbouw zijn een weerspiegeling van de enorme agro‑ecologische, economische, politieke en culturele verschillen in dit werelddeel. Ondervoeding is al jarenlang een grote uitdaging, gezien de ongelijkmatige vooruitgang richting voedselzekerheid in deze regio.

De ontwikkeling van de landbouwsector in de regio wordt gedefinieerd door een snelle bevolkingsgroei, urbanisatie en rurale diversificatie, de bijbehorende structurele transformatie van tewerkstelling op het land in ander soort werk, de groei van een middenklasse en de toenemende belangstelling (zowel nationaal als internationaal) in de landbouwgrond van dit continent. De totale landbouwproductie zal naar verwachting met 2,6% per jaar toenemen. Anders dan de productietoename in het verleden die het gevolg was van uitbreiding van de landbouwgrond, zal een toenemend percentage van de toekomstige productiegroei het gevolg zijn van productiviteitsverbeteringen. Inclusieve ontwikkeling is nodig ter verbetering van de productiviteit van kleine boeren met weinig hulpmiddelen, binnen het kader van de creatie van bredere landbouwontwikkelingskansen.

Aangenomen wordt dat de bevolking in de regio onverminderd snel zal toenemen, dat de inkomens zullen stijgen en dat de huidige beleidsbepalingen en marktstructuren ongewijzigd zullen blijven, zodat de productie van voedingsgewassen in veel landen naar verwachting langzamer zal stijgen dan de vraag. De netto import van voedingsmiddelen in SSA zal naar verwachting de komende tien jaar toenemen, ook al zal een investering in productiviteitstoename deze trend deels compenseren.

Veel landen zijn concurrerende producenten en reguliere exporteurs van fruit en drankgewassen, die bijdragen tot de reserves aan buitenlandse valuta. Dergelijke producten kunnen boeren alternatieve kansen bieden vergeleken met traditionele voedingsgewassen. Dit biedt mogelijk ook veel werk aan de jonge bevolking in dit werelddeel. Gezien het kleine aantal exporteurs van voedingsmiddelen en het grote aantal netto‑importeurs, is een open regionale handel van groot belang voor de voedselzekerheid.

Ook al zijn de landbouwvooruitzichten in sub‑Saharisch Afrika over het algemeen positief, toch is veel verbetering mogelijk door meer stabiele beleidsbepalingen in de gehele regio, met strategische publieke en private investeringen, met name in infrastructuur, en door geschikt aangepast onderzoek en uitbreiding. Dergelijke investeringen kunnen de toegang tot de markten verbeteren, de naoogst‑verliezen reduceren en de benodigde middelen beter beschikbaar maken.

Summary of
OECD/FAO (2016), OECD-FAO Agricultural Outlook 2016-2025, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/agr_outlook-2016-en

© OECD

Deze samenvatting is geen officiële OESO-vertaling.

Reproductie van deze samenvatting is toegestaan, mits het OESO-copyright en de titel van de oorspronkelijke publicatie worden vermeld.

Meertalige samenvattingen zijn vertaalde uittreksels van OESO-publicaties die oorspronkelijk in het Engels en Frans zijn gepubliceerd.

Deze zijn gratis te verkrijgen via de Online Bookshop van de OESO www.oecd.org/bookshop

Neem voor meer informatie contact op met de eenheid OECD Rights and Translation, Public Affairs and Communications Directorate op, rights@oecd.org of per fax: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Bezoek onze website www.oecd.org/rights