OECD >Multilingual Summaries

OECD-FAO Agricultural Outlook 2017-2026

Summary in Turkish

OECD‑FAO 2017‑2026 Tarım Görünümü

Türkçe Özet

2017‑2026 Tarım Görünümü, kendi üye devletlerinin bilirkişilerinden ve uzman emtia örgütlerinden katkılarla hazırlanmış olan, OECD ile FAO’nun (Gıda ve Tarım Örgütü) bir işbirliği çabasıdır. UIusal, bölgesel ve küresel seviyelerde tarım ve balıkçılık piyasalarına yönelik orta vadeli (on yıllık) beklentiler hakkında bir uzlaşma değerlendirmesi sunmaktadır. Bu yılki baskısı, Güneydoğu Asya’nın tarım ve balıkçılık sektörleri hakkında özel bir bölüm içeriyor.

Bu yılki Görünüm kapsamında pekçok emtianın 2016’daki rekor üretimi ve bol miktardaki stokları ile birlikte son on yılda çıkılan zirve noktalarının altındaki fiyat seyri yer alıyor. Hububat, et ve süt ürünlerindeki ortalama fiyatlar düşmeye devam ederken 2016 yılında yağ tohumu, nebati yağ ve şekerde yumuşak bir geri dönüş yaşandı.

Görünümüm ele aldığı dönemde talep artışının ciddi ölçüde yavaşlayacağı öngörülüyor. Son on yılda başlıca büyüme kaynakları et ve balık talebindeki artışın yem tüketiminin neredeyse yılda %6 artmasına yol açtığı Çin Halk Cumhuriyeti ve ikinci olarak da besin girdileri kullanımının yaklaşık yılda %8 arttığı küresel biyo‑yakıt sektörü oldu. Hububat stoklarının son on yılda 230 Mt ile yenilenmesi de talebi artırdı. Son zamanlardaki bu itici unsurların orta vadede piyasaları aynı şekilde desteklemesi öngörülmüyor ve başka hiçbir kaynağın bunların yerini alması beklenmiyor.

Görünüm’deki tüm ürünlere dönük gıda talebi artışının önceki onyıldan daha az olması öngörülüyor. Büyümenin sadece en az gelişmiş ülkelerde beklenmesiyle global olarak hububatta kişi başı gıda talebinin büyük ölçüde yatay bir seyir izlemesi öngörülüyor. Birçok ülkede diyet tercihlerinin, gelir düşüklüğünün ve arz yanlı kısıtlamaların tüketim artışına gem vurduğu son eğilimler temelinde et tüketimi beklentilerinin sınırlı kalacağı görülüyor. İlave kalori ve proteinin büyük ölçüde nebati yağ, şeker ve süt ürünlerinden gelmesi bekleniyor. Genel olarak batı diyetine doğru “yönelim”in sınırlı kalacağı görülüyor.

Kaloriye erişimin 2026’da en az gelişmiş ülkelerde günde 2,450 kcal’a ulaşması, gelişmekte olan diğer ülkelerde ise günde 3,000 kcal’i geçmesi öngörülüyor. Yine de gıda güvensizliği kritik bir küresel endişe kaynağı olarak kalacak ve kötü beslenmenin tüm biçimleriyle beraber devam etmesi birçok ülkede yeni zorluklara yol açıyor.

Fosil yakıt fiyatlarının azalmasından ve hükümet politikalarındaki teşviklerin azalmasından ötürü etanol ve biyodizeldeki talep artışı zayıfladı. Her ne kadar enerji fiyatlarının yükseleceği öngörülse de biyo‑yakıt hammaddelerine özellikle biyodizelde etanol ve nebati yağda yönelik şeker ve şeker kamışına yönelik türevli talebin, talep artışlarının daha çok proaktif yurtiçi politikalardan kaynaklandığı gelişmekte olan kilit ülkeler haricinde artması öngörülüyor.

Gelecekte mahsül artışı büyük ölçüde ürün verimini artırmakla elde edilecektir. Verimlilik artışının biraz azalması öngörülüyor fakat özellikle Sahra‑altı Afrika’da devamlılık gösteren büyük ölçekli verimlilik açıklarını kapatmak suretiyle üretim artırılabilir. Global hububat alanı sadece marjinal olarak artacakken soya fasulyesi alanının daha da genişleyerek hayvan yemi ve nebati yağ talebini karşılaması öngörülüyor.

Et ve süt ürünleri üretimindeki artış, hem hayvan sürüsündeki genişlemeden hem de hayvan başına daha yüksek verimden sağlanacak, üretim yoğunluğundaki büyük farklılıklar ise devam edecektir. Son onyılda beyaz et üretimindeki artış, toplam et üretiminin yaklaşık yarısına karşılık gelmektedir. Süt üretimindeki artışın ise bilhassa Hindistan ve Pakistan’da bir önceki onyıla kıyasla hızlanması bekleniyor.

Su ürünleri yetiştiriciliği, balıkçılık sektöründeki büyümede öne çıkıyor zira tutulan balığı mevcut stok seviyesi belirliyor ve aşırı avlanmayı sınırlamaya dönük politikalarla düzenleniyor. Çin, küresel balık üretiminde %60’ın üzerinde bir pay sahibi olmaya devam edecek. Çiftlikte balık üretimi, Görünüm’deki emtia arasında en hızlı büyüyen protein kaynağı.

Tarım ve balıkçılık ticaretindeki büyümenin bir önceki onyıldaki büyüme oranının yaklaşık yarısına doğru yavaşlaması öngörülüyor. Ancak önümüzdeki onyılda ticaret, sektörün verimliliğinde büyük ölçüde sabit bir pay teşkil edecek. Genel olarak tarım ticaretinin makroekonomik oynaklıklara karşı diğer mallardaki ticarete göre dirençli olduğu kanıtlanmıştır. Çiftçilik sektöründeki nispeten yüksek koruma gözönüne alındığında tarım ticareti, daha fazla piyasa serbestliğiyle genişletilebilir.

Özellikle Sahra‑altı Afrika, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’da gıda ithalatı daha fazla önem kazanıyor. Bazı ülkeler için bu, talebin arttığını ancak yurtiçinde gıda üretimi için doğal kaynaklarda yetersizlik olduğunu ifade edebilirken diğer durumlarda dikkat edilmesi gereken tarımsal kalkınma sorunlarını ortaya koyabilir.

Amerika kıtalarından, Doğu Avrupa’dan ve Orta Asya’dan net ihracatın artacağı öngörülse de diğer Asya ve Afrika ülkeleri genelinde net ithalatın artması bekleniyor. İhracat, birkaç tedarikçi ülkede yoğunlaşmış olarak kalırken ithalatın çok yayılmış olmasıyla kontrast oluşturacak. Bu da talep şoklarından çok doğal ve politikayla ilgili unsurlardan kaynaklanarak dünya piyasalarının arz şokları karşısında daha şüpheci olduğunu ifade edebilir.

Görünüm’ün beklenen temel arz ve talep şartları kapsamında çoğu tarım ve balıkçılık ürününün reel fiyatlarının hafifçe gerileyen bir eğilim izleyerek önümüzdeki on yılda bunları daha önceki zirvelerin altında tutması öngörülüyor. Tarımsal ürünlerin fiyatları, önemli ölçüde oynaklık altındadır ve geniş sürelerle uzun vadeli eğilimlerinden büyük sapmalar gösterebilir.

Güneydoğu Asya

Görünüm’ün özel bölümünde ekonomik büyümenin güçlü seyrettiği, tarım ve balıkçılık sektörlerinin hızla geliştiği Güneydoğu Asya ülkelerine odaklanılıyor. Geniş ölçekli büyüme, bölgedeki yetersiz beslenmeyi son yıllarda ciddi ölçüde azalttı.

Ancak bölgede tarım ve balıkçılığın büyümesi, doğal kaynaklar üzerindeki baskının artarak bilhassa ihracata yönelik balıkçılık ve palmiye yağı sektörlerini etkiledi. Görünüm, palmiye yağı üretimindeki artışın ciddi ölçüde yavaşlayacağını öngörüyor çünkü başlıca üretici ülkelerde sürdürülebilir kalkınmaya ağırlık veriliyor.

Sürdürülebilir verimlilik artışı sağlamak için kaynak yönetiminin iyileşmesine ve ARGE’nin artmasına da gerek duyulacak. Pirinç üretimini destekleyen politikalar da tarımda çeşitlenmeyi kolaylaştıracak şekilde yeniden yönlendirilebilir. Bölgenin iklim değişikliğine karşı hassasiyeti gözönünde bulundurulduğunda uyumu kolaylaştıracak yatırımlara gerek duyulmaktadır.

Summary of
OECD (2017), OECD-FAO Agricultural Outlook 2017-2026, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/agr_outlook-2017-en

© OECD

Bu özet metin, resmi bir OECD çevirisi değildir.

Bu özet metin, OECD telif hakkı ve yayının aslının ismi belirtilmek koşuluyla çoğaltılabilir.

Değişik dillerdeki özet metinler, aslı İngilizce ve Fransızca dillerinde yayınlanan OECD yayınlarının kısaltılmış çevirileridir.