OECD >Multilingual Summaries

OECD Regional Outlook 2016

Productive Regions for Inclusive Societies

Summary in Dutch

OESO Regionale Vooruitzichten 2016

Productieve regio's voor inclusieve gemeenschappen

Samenvatting in het Nederlands

Regio’s zijn belangrijk voor de ontwikkeling van productieve economieën en inclusieve gemeenschappen. Deze derde editie van de OESO Regionale Vooruitzichten wijst op het feit dat enerzijds de verschillen in BNP per hoofd van de bevolking in de OESO‑landen de afgelopen twintig jaar kleiner zijn geworden, maar anderzijds dat deze landen merken dat binnen hun eigen grenzen de inkomensverschillen tussen regio's, steden en mensen steeds groter worden. Belangrijke regio's en steden concurreren nu meer met hun equivalenten elders ter wereld dan met andere regio’s en steden in eigen land. Er zullen altijd verschillen tussen regio's bestaan, maar de regio's met een achterstand krijgen allerlei kansen om de achterstand qua sociale en economische ontwikkeling in te halen. Als landen helpen bij het stimuleren van deze inhaalslag, kunnen ze op twee manieren profiteren: door de toegenomen totale productiviteit en de grotere integratie.

Ondanks het feit dat de meerderheid van de OESO‑burgers in stedelijke gebieden woont, kunnen zowel landelijke regio's rondom de steden als landelijke afgelegen regio's op allerlei manieren een bijdrage aan de nationale welvaart leveren, en dat doen ze ook. In deze Outlook wordt speciale aandacht besteed aan deze regio's met een kleine bevolking, en wordt uitgelegd dat landen hun landelijke ontwikkeling opnieuw moeten plannen, zodat er beter gebruik wordt gemaakt van de groeipotentie van de productiviteit in alle landelijke regio's.

Steden, regio’s en op locaties gebaseerde nationale beleidsbepalingen spelen ook een belangrijke rol bij de realisatie van de ambitieuze doelstellingen van o.a. de Sustainable Development Goals (SDG's), het COP21 Klimaatakkoord van Parijs en Habitat III. Door een grotere betrokkenheid hebben de bewoners van regio's en steden meer inspraak in deze en andere wereldwijde agenda's. Door de doelstellingen en de manier waarop die worden gemeten te lokaliseren, krijgen ze meer bekendheid, worden er oplossingen ontwikkeld die aangepast zijn aan de lokale situatie en zal geen enkele regio of stad achterblijven.

Belangrijkste bevindingen

Het gemiddelde productiviteitsverschil tussen de regio’s is de afgelopen twintig jaar toegenomen, aangezien de sterkere regio’s de andere regio's in eigen land voorbijstreven. Het verschil tussen de gemiddelde BNP per werknemer van de top 10% en de onderste 75% van alle regio's in de OESO‑landen is met bijna 60% toegenomen, van US$ 15.200 tot 24.000. Het resultaat is dat één op de vier mensen inde OESO in een regio woont die steeds verder achter raakt bij de regio’s in hun land met een hoge productiviteit.

Een beperkte inhaalslag wordt deels aangedreven door de gemengde patronen in de landen, die erop wijzen dat regio's met een hoge productiviteit de inhaalslag in de hele economie weliswaar kunnen stimuleren, maar dat niet altijd doen. Ca. driekwart van deze regio's met een hoge productiviteit zijn stedelijke gebieden en stedelijke gebieden vertegenwoordigen slechts een kwart van alle regio's die een achterstand hebben. Als we van de huidige groeisnelheid uitgaan, zullen de regio’s die momenteel hun achterstand inhalen en regio’s met een hoge productiviteit pas in 2050 dezelfde productiviteitsniveaus behalen. Willen de regio's die momenteel uit elkaar groeien gedurende dezelfde periode hun verschillen uitvlakken, dan moet hun productiviteit met 2,8% toenemen, ofwel viermaal sneller groeien dan momenteel het geval is.

Wat de landelijke regio's betreft, zijn regio's in de buurt van steden dynamischer en veerkrachtiger na de recente crisis, vergeleken met afgelegen landelijke regio's. Landelijke regio's in de buurt van steden is waar ruim 80% van de landelijke bevolking woont en de inkomens‑ en productiviteitsgroei in dergelijke regio's lijkt gewoonlijk meer op die van stedelijke regio's. Voor de crisis (2000‑2007) noteerde ruim twee derde van alle landelijke regio's een groei van zowel de productiviteit als de tewerkstelling. Na de crisis (2008‑2012) hebben de afgelegen landelijke regio's zich qua tewerkstelling en productiviteit niet weten te herstellen.

De industriesectoren met verhandelbare goederen en diensten blijken een belangrijke stimulans van de productiviteit te zijn bij de inhaalslag van zowel stedelijke als landelijke regio's, ondanks de onderlinge verschillen in groeidynamiek. De regio’s die met een inhaalslag bezig zijn, hebben een groter marktaandeel in de sectoren met verhandelbare goederen en diensten (vooral diensten, productie, winning van hulpmiddelen en nutsbedrijven) en hebben dat aandeel langzaam vergroot tot nagenoeg 50% van hun output, vergeleken met slechts een derde in divergerende regio’s.

Goed bestuur is ook belangrijk voor een hoge productiviteit. Regio’s met een hoge productiviteit hebben volgens een Europees onderzoek een hogere score voor bestuurskwaliteit. En in de regio’s die met een inhaalslag bezig zijn, is de bestuurskwaliteit verbeterd. Een goed bestuur van de publieke investeringen kan de negatieve gevolgen van de fragmentatie van lokale rechtsgebieden (met name in grootstedelijke gebieden) voor de productiviteit en inclusiviteit reduceren.

De verschillen tussen de regio’s zijn groter op basis van een multidimensionale meting van de levensstandaard in plaats van alleen inkomen. Door een meting van inkomen, gezondheid én tewerkstelling, blijkt dat sommige regio's qua welzijn op meerdere vlakken achter lopen. In steden waarin hooggeschoolde en laaggeschoolde banen (‘bankiers en barista's’) samen voorkomen, zijn de inkomensverschillen gewoonlijk groter dan op nationaal niveau. Aanvullende beleidsbepalingen zijn belangrijk om te garanderen dat verschillende sociale groeperingen en locaties (ook in de steden zelf) van de toegenomen productiviteit profiteren.

Belangrijke aanbevelingen

Er zijn geen eenvoudige beleidsbepalingen om deze regionale productiviteits‑ en inclusiviteitsuitdagingen het hoofd te bieden, maar diverse overheidsinitiatieven kunnen de productiviteit en/of inclusiviteit stimuleren:

Structurele hervormingen (bijv. van de arbeids‑ en afzetmarkten) moeten aangevuld worden met andere locatiespecifieke beleidsbepalingen om optimaal van de voordelen te kunnen profiteren. De gevolgen van structurele hervormingen kunnen variëren, afhankelijk van de regio. Grotere beperkingen van de arbeidsmarkt, gemeten aan de hand van arbeidsbeschermingsfactoren, hebben een grotere negatieve impact op landelijke regio's met kleinere arbeidsmarkten dan op steden. Betere vervoersopties vergroten de effectieve omvang van de lokale arbeidsmarkt als aanvulling op een specifieke arbeidsmarkthervorming, om de impact ervan te vergroten.

Het regionale ontwikkelingsbeleid moet gericht zijn op productiviteitsgroei in alle regio's door middel van strategische investeringen en niet alleen subsidies. Als aandeel van de overheidsuitgaven zijn de overheidsinvesteringen de afgelopen twintig jaar van 9,5 tot 7,7% afgenomen. De verbetering van de capaciteit van lagere overheden, die verantwoordelijk zijn voor 59% van die investeringen, moet een hogere prioriteit krijgen. Investeringen die de verspreiding van innovatie en goede procedures over de sectoren en ondernemingen binnen en buiten een bepaalde regio stimuleren, zullen de productiviteit verhogen. In veel landen hebben de beleidsbepalingen als doel om de verschillen tussen de regio's te verkleinen, maar ze moeten ervoor waken om de groei in de regio’s met de hoogste productiviteit te remmen.

Het stedelijke ontwikkelingsbeleid moet rekening houden met de manier waarop de steden in een land aan elkaar verbonden zijn en een ‘stedensysteem’ vormen. Diverse landen melden recente of aanstaande veranderingen van hun nationale stedelijke beleidsbepalingen. Gewoonlijk zijn deze bepalingen gericht op een reductie van de sociale en milieukosten in steden, maar ze kunnen ook gericht zijn op de economische rol van steden, hun lokale en interregionale banden als deel van een nationaal systeem, en hun capaciteit om te innoveren, waar de hele economie van kan profiteren.

Het landelijke ontwikkelingsbeleid moet een upgrade krijgen naar ‘Rural Policy 3.0’. Gezien de ontwikkeling van landelijke regio’s is vooruitgang geboekt bij de uitbreiding van de ondersteuning van boeren naar een erkenning van de diversiteit van landelijke regio’s en het belang van connectiviteit met dynamische gebieden. Rural Policy 3.0 is gericht op een verbetering van de concurrentievoordelen van gemeenschappen door geïntegreerde investeringen en de juiste lokale diensten en door aanmoediging van de lokale betrokkenheid en een bottom‑up ontwikkeling.

Voor locatiespecifieke beleidsbepalingen zijn de bestuurlijke regelingen voor de implementatie (het ‘hoe’) van kritiek belang. In veel landen worden de lagere overheden hervormd, om beleidsbepalingen veel relevanter te maken of om schaalvoordeel te behalen voor investeringen en dienstverrichting. Landen experimenteren voortdurend met betere manieren om het regionale ontwikkelingsbeleid en de overheidsinvesteringen op alle overheidsniveaus aan te sturen, zodat de publieke actie op allerlei beleidsvlakken wordt gecoördineerd, optimaal van complementariteiten wordt geprofiteerd en compromissen goed worden gemanaged.

Summary of
OECD (2016), OECD Regional Outlook 2016: Productive Regions for Inclusive Societies, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264260245-en

© OECD

Deze samenvatting is geen officiële OESO-vertaling.

Reproductie van deze samenvatting is toegestaan, mits het OESO-copyright en de titel van de oorspronkelijke publicatie worden vermeld.

Meertalige samenvattingen zijn vertaalde uittreksels van OESO-publicaties die oorspronkelijk in het Engels en Frans zijn gepubliceerd.

Deze zijn gratis te verkrijgen via de Online Bookshop van de OESO www.oecd.org/bookshop

Neem voor meer informatie contact op met de eenheid OECD Rights and Translation, Public Affairs and Communications Directorate op, rights@oecd.org of per fax: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Bezoek onze website www.oecd.org/rights