OECD >Multilingual Summaries

OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2013

Summary in Polish

Raport OECD Nauka, technologia i przemysł — 2013

Streszczenie w języku polskim

Wobec wolnego tempa wzrostu większości regionów świata promowanie nowych źródeł rozwoju stało się priorytetem polityki globalnej. Nauka, technologia, innowacje i przedsiębiorczość sprzyjają konkurencyjności, wydajności i tworzeniu miejsc pracy, co czyni je ważnymi mechanizmami wzmacniającymi zrównoważony rozwój.

W niniejszym raporcie uwzględniono 260 wskaźników wydajności z dziedziny nauki, technologii, innowacji i przemysłu, przedstawiających kondycję gospodarek obszaru OECD i ważnych krajów nienależących do OECD w wielu obszarach. Raport Nauka, technologia i przemysł ułatwia rządom opracowywanie skuteczniejszych i wydajniejszych zasad oraz monitorowanie postępów w realizacji celów. Poniżej przedstawiamy niektóre spośród najważniejszych ustaleń raportu za 2013 rok.

Inwestycje w innowacje wciąż są priorytetem, głównie dzięki środkom wspierania badań i rozwoju.

W 2012 r. rządy państw OECD przeznaczały średnio równowartość 0,8% PKB na bezpośrednie finansowanie działań badawczo‑rozwojowych w kraju oraz za granicą; Korea i Finlandia przeznaczały na te cele ponad 1%. Ponadto 27 z 34 krajów OECD i wiele krajów nienależących do OECD wspiera obecnie bezpośrednio działalność badawczo‑rozwojową przedsiębiorstw, stosując zachęty podatkowe. W 2011 r. największe łączne wsparcie działalności badawczo‑rozwojowej przedsiębiorstw mierzone jako procent PKB zapewniały Federacja Rosyjska, Korea, Francja i Słowenia. W Kanadzie i Australii pośrednie finansowanie działalności badawczo‑rozwojowej przedsiębiorstw pięciokrotnie przewyższało finansowanie bezpośrednie. W Stanach Zjednoczonych wartość ulg podatkowych związanych z działalnością badawczo‑rozwojową wyniosła 8,3 mld USD; na kolejnych miejscach uplasowały się Francja i Chiny. Jak wskazują nowe szacunki, nakłady firm na badania i rozwój zależą od wielkości, lokalizacji i wyników finansowych przedsiębiorstwa. W 2013 r. większą hojnością wobec małych i średnich firm wykazały się Australia, Francja, Holandia, Kanada, Korea i Portugalia.

Młode, dynamiczne firmy przyczyniają się do tworzenia miejsc pracy bardziej niż dotychczas sądzono.

W latach 2008–2011 zatrudnienie netto w obszarze OECD spadło o 2%, czyli o 9 mln osób, z czego dwie trzecie przypada na Stany Zjednoczone. Spadek zatrudnienia w największym stopniu dotyczył sektorów produkcji i budownictwa (średni spadek, odpowiednio, o 32% i 25%), ale ucierpiały także branże informacyjne — produkcja związana z technologiami informacyjnymi i telekomunikacyjnymi, sektor wydawniczy i usługi telekomunikacyjne. W wielu krajach OECD znaczny spadek zatrudnienia dotyczył także roku 2012 i dotknął w równym stopniu wysoko wykwalifikowanych menedżerów i pracowników o niższych kwalifikacjach. Podczas kryzysu likwidacja większości stanowisk w przeważającej części krajów wynikała z redukcji etatów w dojrzałych firmach; wzrost liczby stanowisk netto w młodych firmach (działających od najwyżej pięciu lat) pozostał dodatni. Młode firmy liczące mniej niż 50 pracowników zapewniają zaledwie około 11% miejsc pracy, ale zasadniczo odpowiadają za ponad 33% ogółu tworzonych miejsc pracy w sektorze biznesowym, a ich udział w likwidacji miejsc pracy wynosi około 17%.

Handel z uwzględnieniem wartości dodanej otwiera nową perspektywę na relacje handlowe.

Ze wskaźników handlu z uwzględnieniem wartości dodanej (Trade in Value Added, TiVA) OECD‑WTO wynika, że aby utrzymać lub poprawić wyniki eksportu, kraje w coraz większym stopniu polegają na imporcie z większej ilości gospodarek. Na przykład w Chinach w latach 1995–2009 eksport brutto wyrażony w aktualnych cenach wzrósł około dwunastokrotnie, do prawie 1300 mld USD, a udział zagranicznej wartości dodanej eksportu zwiększył się prawie trzykrotnie do ponad 30%; 20% wartości dodanej eksportu pochodziła z krajów OECD, z czego połowa z Japonii i Korei.

Zagraniczni konsumenci utrzymują miejsca pracy.

W miarę wzrostu współzależności krajów konsumenci w jednym państwie utrzymują miejsca pracy w krajach znajdujących się wyżej w łańcuchu wartości. W 2008 r. od 20% do 45% miejsc pracy w sektorze biznesowym w większości gospodarek europejskich oraz 20% miejsc pracy w Chinach utrzymywało się dzięki popytowi zagranicznemu. Odsetek ten jest niższy w Japonii i Stanach Zjednoczonych ze względu na stosunkowo dużą wielkość tych krajów oraz ich mniejsze uzależnienie od eksportu i importu. Niemniej jednak wstępne szacunki wskazują, że w 2008 r. ponad 10 mln miejsc pracy w sektorze przedsiębiorstw w Stanach Zjednoczonych utrzymano dzięki zagranicznym konsumentom, z czego 2 mln stanowili konsumenci z Azji Wschodniej i Południowo‑Wschodniej.

Gospodarki wschodzące odgrywają coraz większą rolę w nauce i innowacjach.

W globalnym krajobrazie badań naukowych pojawienie się nowych graczy zmieniło strukturę globalnych sieci współpracy. W 2011 r. drugie miejsce pod względem badań i rozwoju (po Stanach Zjednoczonych) zajmowały Chiny, wyprzedzając Japonię, Niemcy i Koreę. Kraj ten zajmował także drugie miejsce pod względem liczby publikacji naukowych, ale jeśli chodzi o liczbę wydawnictw naukowych skorygowaną pod kątem jakości (najczęściej cytowane publikacje), ustępuje on większości krajów OECD. W 2011 r. Chiny uczestniczyły w ponad 74 000 wspólnych przedsięwzięć naukowych (w 1998 r. było to zaledwie 9000). W tym okresie liczba chińskich publikacji powstałych we współpracy z instytucjami amerykańskimi wzrosła od niespełna 2000 do ponad 22 000. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję centrum międzynarodowej sieci badawczej — w 2011 r. realizowano tam niemal 15% wszystkich wspólnych przedsięwzięć badawczych, udokumentowanych w recenzowanych publikacjach naukowych.

Centra akademickie nadal są skupione w nielicznych lokalizacjach.

W latach 2007–11 pięćdziesiąt najlepszych wyższych uczelni na świecie o największym relatywnym wpływie cechowało się znaczną koncentracją geograficzną, ale zjawisko to było mniej nasilone niż w okresie 2003–2009. Ogółem 34 placówki z tej grupy znajdują się na terenie Stanów Zjednoczonych. Pozostałe są zlokalizowane w Europie i po raz pierwszy dwie z pięćdziesiątki najlepszych wyższych uczelni znajdują się poza obszarem OECD, w chińskim Tajpej. Na drugim miejscu plasuje się Wielka Brytania, której silną stroną jest medycyna i nauki społeczne. W zależności od dziedziny zauważalne są wyraźne różnice: uczelnie amerykańskie osiągają największe sukcesy w biochemii, informatyce, neurobiologii i psychologii. Uczelnie z krajów spoza OECD, zwłaszcza z Azji, odgrywają stosunkowo istotną rolę w dziedzinie technologii chemicznej, energetyce i weterynarii.

Naukowcy są coraz bardziej mobilni.

Rośnie mobilność naukowców i współpraca między instytucjami. Dzięki nowemu wskaźnikowi można śledzić zmiany miejsca działalności naukowców publikujących w magazynach naukowych. Dziewięć najczęstszych dwustronnych przepływów naukowców przybywających do danego kraju i wyjeżdżających z niego dotyczy wymiany ze Stanami Zjednoczonymi. W wypadku Stanów Zjednoczonych liczba przyjazdów przewyższa liczbę wyjazdów, ale więcej naukowców rozpoczynających działalność publikacjami w USA przenosi się do placówek w Chinach i Korei niż odwrotnie. Drugą gospodarką o największej liczbie połączeń jest Wielka Brytania. Wpływ badawczy naukowców wyjeżdżających do placówek w różnych krajach jest średnio prawie o 20% większy niż tych, którzy nigdy nie wyjeżdżali za granicę. W wypadku wielu gospodarek poprawa wyników osób pozostających w kraju do poziomu badaczy mobilnych (zarówno wyjeżdżających z kraju, jak i powracających) umożliwiłaby dotrzymanie kroku krajom przodującym pod względem działalności naukowej.

Summary of
OECD (2013), OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2013, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/sti_scoreboard-2013-en

© OECD

Niniejsze podsumowanie nie jest oficjalnym tłumaczeniem materiałów OECD.

Kopiowanie niniejszego podsumowania jest dozwolone pod warunkiem zamieszczenia informacji o prawach autorskich OECD i tytułu oryginalnej publikacji.

Wielojęzyczne podsumowania są tłumaczeniami fragmentów dokumentów OECD, pierwotnie opublikowanych w językach angielskim i francuskim.

Są one dostępne bezpłatnie w internetowej księgarni OECD: www.oecd.org/bookshop

Dokładniejsze informacje można uzyskać, kontaktując się z Działem Praw Autorskich i Tłumaczeń w Dyrektoriacie do Spraw Publicznych i Komunikacji: rights@oecd.org, faks: +33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Zachęcamy do odwiedzania naszej strony internetowej: www.oecd.org/rights