OECD >Multilingual Summaries

OECD Skills Outlook 2015

Youth, Skills and Employability

Summary in Greek

ΟΟΣΑ Προοπτικές για τις δεξιότητες 2015

Νέοι, δεξιότητες και απασχολησιμότητα

Περίληψη στα ελληνικά

Το 2013 ο αριθμός των νέων ηλικίας 16‑29 ετών στις χώρες του ΟΟΣΑ που βρίσκονταν εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) ανερχόταν στα 39 εκατομμύρια, δηλαδή 5 εκατομμύρια περισσότεροι νέοι από ό,τι πριν από την οικονομική κρίση του 2008. Και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η κατάσταση δε βελτιώθηκε παρά ελάχιστα το 2014. Οι αριθμοί είναι ιδιαίτερα υψηλοί στις χώρες της Νότιας Ευρώπης οι οποίες πλήγηκαν σφοδρότερα από την κρίση. Στην Ελλάδα και την Ισπανία, για παράδειγμα, περισσότερο από το 25% των νέων ενηλίκων ήταν ΕΑΕΚ το 2013. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περίπου οι μισοί από όλους τους νέους ΕΑΕΚ –δηλαδή σχεδόν 20 εκατομμύρια νέοι άνθρωποι‑ ούτε φοιτούν σε σχολείο ούτε αναζητούν εργασία. Και, ως εκ τούτου, είναι πιθανό να μη γίνονται αντιληπτοί από τα εκπαιδευτικά, κοινωνικά και εργασιακά συστήματα των χωρών.

Οι αριθμοί αυτοί δεν απεικονίζουν μόνο την προσωπική συμφορά που βιώνουν τα εν λόγω άτομα, αλλά επίσης μία χαμένη επένδυση, διότι οι δεξιότητες που αποκτήθηκαν κατά την εκπαίδευση δε χρησιμοποιούνται παραγωγικά. Επίσης, αντιπροσωπεύουν ένα δυνητικό βάρος για τις χώρες τους λόγω της μείωσης των φορολογικών εσόδων, της αύξησης των πληρωμών κοινωνικής πρόνοιας και λόγω της κοινωνικής αστάθειας που μπορεί να προκύψει όταν τμήμα του πληθυσμού δεν εργάζεται και έχει χάσει το ηθικό του. Οι νέοι άνθρωποι θα πρέπει να είναι πλεονέκτημα για την οικονομία και όχι δυνητική επιβάρυνση.

Η απαράδεκτη αυτή σπατάλη ανθρώπινου δυναμικού οφείλεται, μεταξύ άλλων, στον υπερβολικά μεγάλο αριθμό νέων που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση χωρίς να έχουν αποκτήσει τις κατάλληλες δεξιότητες με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να βρουν εργασία. Σύμφωνα με την Έρευνα για τις δεξιότητες των ενηλίκων, που είναι προϊόν του Προγράμματος του ΟΟΣΑ για τη Διεθνή Αποτίμηση των Ικανοτήτων των Ενηλίκων (PIAAC), το 10% των νέων αποφοίτων έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα γραμματισμού και το 14% έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα αριθμητισμού. Πάνω από το 40% των ατόμων που εγκατέλειψαν το σχολείο προτού να ολοκληρώσουν την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα γραμματισμού και αριθμητισμού.

Επιπλέον, πάρα πολλοί νέοι εγκαταλείπουν την εκπαίδευση με μικρή πείρα όσον αφορά τον κόσμο της εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, λιγότερο από το 50% των συμμετεχόντων σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και λιγότερο από το 40% των σπουδαστών σε ακαδημαϊκά προγράμματα στις 22 χώρες και περιφέρειες του ΟΟΣΑ που καλύπτονται στην Έρευνα για τις δεξιότητες των ενηλίκων παρακολουθούν κάποιο πρόγραμμα μάθησης στον χώρο εργασίας.

Ακόμα και οι νέοι με πολύ καλό επίπεδο δεξιοτήτων δυσκολεύονται να βρουν εργασία. Πολλές επιχειρήσεις συχνά θεωρούν πολύ δαπανηρή την πρόσληψη ατόμων χωρίς πείρα στην αγορά εργασίας. Πράγματι, οι νέοι έχουν δυο φορές περισσότερες πιθανότητες να είναι άνεργοι σε σύγκριση με τους ενήλικες που βρίσκονται στην πλέον παραγωγική ηλικία.

Όμως, ακόμα και οι νέοι που κατορθώνουν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με θεσμοθετημένα εμπόδια στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους και την προαγωγή της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Για παράδειγμα, ένας στους τέσσερις απασχολούμενους νέους εργάζεται με σύμβαση προσωρινής απασχόλησης. Οι εργαζόμενοι αυτοί συνήθως χρησιμοποιούν λιγότερο τις δεξιότητές τους και έχουν λιγότερες ευκαιρίες κατάρτισης σε σύγκριση με τους εργαζομένους με σύμβαση μόνιμης απασχόλησης. Παράλληλα, το 12% των απασχολούμενων νέων διαθέτουν περισσότερα προσόντα από αυτά που απαιτεί η θέση εργασίας τους. Τούτο σημαίνει ότι ορισμένες από τις δεξιότητές τους παραμένουν αναξιοποίητες και αχρησιμοποίητες και ότι οι εργοδότες τους δεν ωφελούνται πλήρως από την επένδυση σε αυτούς τους νέους.

Δεδομένου του αργού ρυθμού ανάπτυξης που προβλέπεται για πολλές χώρες του ΟΟΣΑ, ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές, κατά τα προσεχή έτη, η εικόνα δεν αναμένεται να καλυτερέψει σύντομα. Τι μπορεί να γίνει στο μεταξύ;

Να διασφαλιστεί ότι όλοι οι νέοι φεύγουν από το σχολείο έχοντας αποκτήσει ένα φάσμα σχετικών δεξιοτήτων

Οι νέοι πρέπει να διαθέτουν ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων –γνωστικών, κοινωνικών και συναισθηματικών‑ για να επιτύχουν σε όλους τους τομείς της ζωής τους. Το Πρόγραμμα του ΟΟΣΑ για τη Διεθνή Αξιολόγηση των Μαθητών (PISA) επισημαίνει την ύπαρξη στενής σχέσης μεταξύ της συμμετοχής στην προσχολική εκπαίδευση και της καλύτερης απόδοσης στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις επιστήμες αργότερα, ιδιαίτερα όσον αφορά τους κοινωνικοοικονομικά μη προνομιούχους μαθητές. Οι χώρες μπορούν να παρέχουν προσχολική εκπαίδευση υψηλής ποιότητας σε όλα τα παιδιά, προκειμένου να περιοριστούν οι διαφορές στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα και κάθε παιδί να ξεκινά δυναμικά την επαγγελματική του σταδιοδρομία.

Οι εκπαιδευτικοί και οι διευθυντές σχολείων μπορούν επίσης να εντοπίζουν από νωρίς τα άτομα με χαμηλές επιδόσεις και να τους παρέχουν τη στήριξη ή τα ειδικά προγράμματα που ενδεχομένως να χρειάζονται για να αποκτήσουν ικανοποιητικό επίπεδο στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις επιστήμες, για να αναπτύξουν τις κοινωνικές και συναισθηματικές τους δεξιότητες και για να τους αποτρέψουν να εγκαταλείψουν τελείως το σχολείο.

Να διευκολυνθεί η είσοδος στην αγορά εργασίας των νέων που εγκαταλείπουν το σχολείο

Οι εκπαιδευτικοί και οι εργοδότες μπορούν να συνεργαστούν για να διασφαλίσουν ότι οι μαθητές αποκτούν τις δεξιότητες που έχουν ζήτηση και ότι οι δεξιότητες αυτές χρησιμοποιούνται από την αρχή του εργασιακού βίου του νέου ατόμου. Τα προγράμματα μάθησης στο χώρο της εργασίας μπορούν να ενταχθούν τόσο στα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και στα ακαδημαϊκά μεταδευτεροβάθμια προγράμματα. Το είδος αυτό μάθησης ωφελεί και τους σπουδαστές και τους εργοδότες. Συγκεκριμένα, οι μεν σπουδαστές εξοικειώνονται με τον κόσμο της εργασίας και τα είδη δεξιοτήτων –συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών και των συναισθηματικών δεξιοτήτων όπως η επικοινωνία και συνεργασία‑ που θεωρούνται σημαντικά στην αγορά εργασίας. Στους δε εργοδότες δίνεται η δυνατότητα να γνωρίσουν νέους δυνητικούς υπαλλήλους, τους οποίους κατάρτισαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα.

Να εξαλειφθούν τα θεσμικά εμπόδια στην απασχόληση των νέων

Καθώς πολλοί νέοι εισέρχονται στην αγορά εργασίας υπό το καθεστώς προσωρινής απασχόλησης, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι αυτές οι προσωρινές θέσεις εργασίας θα αποτελέσουν τον ενδιάμεσο σταθμό προς τη πιο μόνιμη απασχόληση, και όχι μία σειρά από επισφαλείς καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο ανεργίας των νέων. Η ασυμμετρία μεταξύ της νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης που καθιστά δαπανηρή για τις επιχειρήσεις τη μετατροπή των συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε συμβάσεις μόνιμης απασχόλησης θα πρέπει να περιοριστεί. Ο βασικός μισθός, οι φόροι και οι κοινωνικές εισφορές θα πρέπει να ελεγχθούν ενδελεχώς και, εάν είναι απαραίτητο, να προσαρμοστούν κατά την προσπάθεια μείωσης του κόστους που συνεπάγεται για τους εργοδότες η πρόσληψη νέων με μικρή επαγγελματική πείρα.

Να εντοπιστούν οι νέοι ΕΑΕΚ που περνούν σήμερα απαρατήρητοι και να τους δοθεί βοήθεια να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας

Οι κυβερνήσεις πρέπει να εντοπίσουν τα εκατομμύρια νέων ανθρώπων ΕΑΕΚ που δυσκολεύονται να εισέρθουν στην αγορά εργασίας ή έχουν αποσυρθεί τελείως από αυτή. Οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, τα κοινωνικά ιδρύματα και τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης μπορούν να βοηθήσουν τους νέους αυτούς να ανεύρουν εργασία ή να ενταχθούν σε κάποιο πρόγραμμα εκπαίδευσης ή κατάρτισης δεύτερης ευκαιρίας. Ένα σύστημα αμοιβαίων υποχρεώσεων μεταξύ των νέων ατόμων και των ιδρυμάτων απασχόλησης και εκπαίδευσης μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό και την παροχή βοήθειας στους εν λόγω νέους. Σε αντάλλαγμα για την παροχή κοινωνικών επιδομάτων, οι νέοι θα πρέπει να εγγράφονται σε κοινωνικά ιδρύματα ή σε δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και να προετοιμάζονται ενεργά για την αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων, μέσω της συμμετοχής τους σε περαιτέρω προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Να βελτιωθεί η αντιστοίχιση δεξιοτήτων και θέσεων εργασίας των νέων

Προβλέποντας τις δεξιότητες που θα χρειαστούν στο εργατικό δυναμικό και διασφαλίζοντας ότι αυτές οι δεξιότητες θα αναπτυχθούν μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης θα περιοριστεί το φαινόμενο της αναντιστοιχίας των δεξιοτήτων των νέων με τις θέσεις εργασίας. Και καθώς πολλοί εργοδότες αδυνατούν να αξιολογήσουν τις δεξιότητες των νέων εργαζομένων, ιδιαίτερα στις χώρες με περίπλοκα εκπαιδευτικά συστήματα, οι εκπαιδευτικές αρχές και ο επιχειρηματικός τομέας μπορούν να συνεργαστούν για να σχεδιάσουν πλαίσια προσόντων που θα αντανακλούν με ακρίβεια τις πραγματικές δεξιότητες των νέων αποφοίτων.

Summary of
OECD (2014), OECD Skills Outlook 2015: Youth, Skills and Employability, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264234178-en

© OECD

Η περίληψη αυτή δεν αποτελεί επίσημη μετάφραση του ΟΟΣΑ.

Η αναπαραγωγή της περίληψης αυτής επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι παρατίθεται το δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης του ΟΟΣΑ, καθώς και ο τίτλος της πρωτότυπης έκδοσης.

Οι Πολύγλωσσες Περιλήψεις είναι μεταφρασμένα αποσπάσματα των δημοσιευμάτων του ΟΟΣΑ που εκδόθηκαν αρχικά στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα.

Διατίθενται δωρεάν στο Ηλεκτρονικό Βιβλιοπωλείο του ΟΟΣΑ www.oecd.org/bookshop

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το Τμήμα Δικαιωμάτων και Μεταφράσεων της Διεύθυνσης Δημοσίων Υποθέσεων και Επικοινωνιών του ΟΟΣΑ μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση: rights@oecd.org ή μέσω φαξ:+33 (0)1 45 24 99 30.

OECD Rights and Translation unit (PAC)
2 rue André-Pascal, 75116
Paris, France

Επισκεφτείτε τον ηλεκτρονικό μας κόμβο www.oecd.org/rights