OECD >Multilingual Summaries

OECD Skills Outlook 2017

Skills and Global Value Chains

Summary in Greek

ΟΟΣΑ Προοπτικές για τις δεξιότητες 2017

Δεξιότητες και παγκόσμιες αλυσίδες αξίας

Περίληψη στα ελληνικά

Κατά τις περασμένες δύο δεκαετίες ο κόσμος εισήλθε σε ένα νέο στάδιο παγκοσμιοποίησης το οποίο δημιούργησε νέες προκλήσεις και ευκαιρίες για τις χώρες και τους εργαζομένους. Χάρη στην ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών, αυξήθηκε η παγκοσμιοποίηση και η κατάτμηση της παραγωγής στις λεγόμενες παγκόσμιες αλυσίδες αξίας: οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε διαφορετικές χώρες πλέον συμβάλλουν στο σχεδιασμό, την παραγωγή, το μάρκετινγκ και τις πωλήσεις του ίδιου προϊόντος. Κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ, το ένα τρίτο των θέσεων εργασίας στον επιχειρηματικό τομέα εξαρτάται από τη ζήτηση σε ξένες χώρες. Το 30% της αξίας των εξαγωγών των χωρών του ΟΟΣΑ προέρχεται πλέον από το εξωτερικό.

Οι συνέπειες των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας στις οικονομίες και τις κοινωνίες είναι πιο περίπλοκες, πιο διάχυτες και πιο αλληλοεξαρτώμενες σε σύγκριση με αυτές κατά τα προηγούμενα στάδια της παγκοσμιοποίησης. Η παγκοσμιοποίηση τίθεται υπό αμφισβήτηση. Οι χώρες πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να διασφαλίσουν ότι όλοι ωφελούνται από την παγκοσμιοποίηση. Σύμφωνα με το παρόν έντυπο, επενδύοντας στις ικανότητες των κατοίκων τους οι χώρες μπορούν να διασφαλίσουν ότι η συμμετοχή τους στις παγκόσμιες αγορές μετουσιώνεται σε καλύτερα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα.

Οι δεξιότητες είναι σημαντικές για την παγκοσμιοποίηση

Οι δεξιότητες μπορούν να βοηθήσουν τις χώρες να ενταχθούν στις παγκόσμιες αγορές και να εξειδικευτούν στους πιο προηγμένους τεχνολογικά κλάδους

Όταν η συμμετοχή στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας συνοδεύεται από την ανάπτυξη των δεξιοτήτων, επιτυγχάνεται υψηλότερη αύξηση της παραγωγικότητας. Οι χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση της συμμετοχής στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας κατά την περίοδο 1995‑2011 παρουσίασαν επιπρόσθετη ετήσια αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στη βιομηχανία. Η εν λόγω επιπλέον αύξηση κυμάνθηκε από 0,8 εκατοστιαίες μονάδες στους κλάδους με τις λιγότερες δυνατότητες κατάτμησης της παραγωγής έως 2,2 εκατοστιαίες μονάδες σε εκείνους τους κλάδους με τις περισσότερες δυνατότητες κατάτμησης όπως πολλοί κλάδοι υψηλής τεχνολογίας στη μεταποίηση.

Για την ένταξη και την ανάπτυξη στις παγκόσμιες αγορές, απαιτούνται εργαζόμενοι που διαθέτουν πολύ καλές γνωστικές δεξιότητες (γραμματισμός, αριθμητισμός και επίλυση προβλημάτων), δεξιότητες διαχείρισης και επικοινωνίας, καθώς και προθυμία για μάθηση. Για τη διάχυση σε ολόκληρη την οικονομία των κερδών παραγωγικότητας που προκύπτουν από τη συμμετοχή στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, όλες οι επιχειρήσεις, ακόμα και οι μικρές, χρειάζονται εργαζομένους με τέτοιες δεξιότητες.

Για την εξειδίκευσή τους στους πιο προηγμένους τεχνολογικά κλάδους, οι χώρες χρειάζονται επίσης:

‑ εργαζομένους που διαθέτουν καλές κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες (όπως δεξιότητες διαχείρισης, επικοινωνίας, αυτό‑οργάνωσης) που συμπληρώνουν τις γνωστικές δεξιότητες. Μία χώρα όπου το μείγμα δεξιοτήτων είναι εναρμονισμένο με τις απαιτούμενες δεξιότητες στους τεχνολογικά προηγμένους κλάδους μπορεί να εξειδικευτεί σε αυτούς κατά μέσο όρο κατά 10% περισσότερο από όσο άλλες χώρες.

‑ εργατικό δυναμικό με προσόντα που απηχούν αξιόπιστα τι μπορούν να κάνουν. Σε πολλούς τεχνολογικά προηγμένους κλάδους οι εργαζόμενοι πρέπει να ολοκληρώνουν μακρόχρονες ακολουθίες εργασιών και οι χαμηλές επιδόσεις σε οποιοδήποτε στάδιο μειώνουν σημαντικά την αξία του προϊόντος. Οι χώρες με εργαζομένους που διαθέτουν αυτά τα προσόντα μπορούν να εξειδικεύονται σε αυτούς τους κλάδους κατά μέσο όρο κατά 2% περισσότερο από άλλες χώρες όπου τα αποτελέσματα όσον αφορά τις δεξιότητες είναι πιο αβέβαια.

Οι δεξιότητες μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα να αντιμετωπίσουν τις δυνητικές αρνητικές συνέπειες των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας

Οι χώρες μπορούν να περιορίσουν την έκθεση των εργαζομένων στον κίνδυνο της εξωχώριας ανάθεσης δραστηριοτήτων, δηλαδή της μετεγκατάστασης της παραγωγής σε άλλες χώρες, μέσω της επένδυσης στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των κατοίκων τους. Οι εργασίες που διεκπεραιώνουν οι άνθρωποι στη δουλειά τους, και ως εκ τούτου το είδος των δεξιοτήτων που αναπτύσσουν, επίσης επιδρά σημαντικά στην έκθεση της θέσης εργασίας τους στον εν λόγω κίνδυνο. Όταν οι εργαζόμενοι έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες, μπορούν να εξελίσσονται στις θέσεις εργασίας τους ή να προσαρμόζονται πιο εύκολα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες.

Οι πιο μορφωμένοι εργαζόμενοι απολαύουν καλύτερης ποιότητας εργασίας σε σύγκριση με τους λιγότερο μορφωμένους σε όλες τις χώρες. Εντούτοις, οι χώρες με μεγαλύτερη συμμετοχή στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας παρουσιάζουν ευρύτερες διαφορές στην ποιότητα της εργασίας μεταξύ των πολύ μορφωμένων και των λιγότερο μορφωμένων εργαζομένων.

Πάρα πολλοί ενήλικες δε διαθέτουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης. Περισσότεροι από 200 εκατομμύρια ενήλικες στις χώρες του ΟΟΣΑ (περίπου ένας στους τέσσερις) έχουν χαμηλό επίπεδο γραμματισμού και αριθμητισμού και το 60% από αυτούς δε διαθέτουν καμία από τις δυο δεξιότητες.

Οι δεξιότητες συνόδευσαν την παγκόσμια ολοκλήρωση των χωρών διαφορετικά

Οι χώρες πρέπει να επενδύσουν στις δεξιότητες όχι μόνο για να βοηθήσουν τα άτομα να εισέρθουν στην αγορά εργασίας και για να τα προστατέψουν από τον κίνδυνο απώλειας της εργασίας και χαμηλής ποιότητας απασχόλησης, αλλά επίσης και για να μπορέσουν να επιτύχουν διεθνή ανταγωνιστικότητα και οικονομική πρόοδο στο πλαίσιο του αλληλοσυνδεόμενου κόσμου.

Κατά τα περασμένα 15 χρόνια, ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, η Κορέα και η Πολωνία αύξησαν τη συμμετοχή τους στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και την εξειδίκευσή τους σε τεχνολογικά προηγμένους κλάδους, βελτιώνοντας παράλληλα τις δεξιότητες των κατοίκων τους και επιτυγχάνοντας οικονομικά και κοινωνικά κέρδη, δράττοντας έτσι τα οφέλη από τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.

Η Χιλή και η Τουρκία αύξησαν σημαντικά τη συμμετοχή τους στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, ανέπτυξαν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων από τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και κατέγραψαν πολύ καλά αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση. Όμως οι δεξιότητες στις χώρες αυτές δεν είναι επαρκώς εναρμονισμένες με τις απαιτήσεις των τεχνολογικά προηγμένων κλάδων, γεγονός που εξηγεί εν μέρει το χαμηλό επίπεδο εξειδίκευσης σε αυτούς τους κλάδους.

Η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες επίσης αύξησαν σε μεγάλο βαθμό τη συμμετοχή τους στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Όμως, οι δεξιότητες του γερµανικού πληθυσµού φαίνεται ότι ακολουθούν τις τάσεις εξειδίκευσης των κλάδων της χώρας, κάτι που δε συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μερικές χώρες, όπως η Ελλάδα και έως ένα σημείο το Βέλγιο, παρουσιάζουν πολύ μικρή συμμετοχή στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, δεν έχουν βελτιώσει ιδιαίτερα τις δεξιότητες των κατοίκων τους, και δεν έχουν ωφεληθεί από τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας ως πηγές οικονομικής ανάπτυξης.

Επακόλουθα για τις πολιτικές που αφορούν τις δεξιότητες

Για να αποκομίσουν τα οφέλη από τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, οι χώρες χρειάζεται να επενδύσουν στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, να χρησιμοποιήσουν καλύτερα τις δεξιότητες, να βελτιώσουν το συντονισμό των πολιτικών που αφορούν τις δεξιότητες –από την εκπαιδευτική και τη μεταναστευτική πολιτική έως τη νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης‑ και να εναρμονίσουν αυτές τις πολιτικές με αυτές που αφορούν τη βιομηχανία και το εμπόριο.

Μέριμνα για τον εφοδιασμό των αποφοίτων με αξιόπιστα προσόντα και κατάλληλα μείγματα σχετικών δεξιοτήτων

Από την προσχολική εκπαίδευση έως την εκπαίδευση ενηλίκων, τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να εφοδιάζουν όλους τους εκπαιδευόμενους με τα κατάλληλα μείγματα δεξιοτήτων. Τούτο απαιτεί τη διατήρηση της έμφασης στις γνωστικές δεξιότητες και παράλληλα την ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών διδασκαλίας, ευελιξία στην επιλογή των προγραμμάτων και ορθά σχεδιασμένη επιχειρηματική εκπαίδευση.

Οι χώρες θα μπορέσουν να εναρμονίσουν καλύτερα τις δεξιότητες με τις απαιτήσεις των κλάδων μέσω της παροχής υψηλής ποιότητας επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης όπου θα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη μάθηση στο χώρο εργασίας, καθώς και μέσω συγκεκριμένων πολιτικών που προωθούν τη στενότερη συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού τομέα, των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των ερευνητικών οργανισμών.

Άρση των φραγμών για την περαιτέρω ανάπτυξη των δεξιοτήτων

Οι ενήλικες χρειάζεται να αναπτύσσουν και να προσαρμόζουν συνεχώς τις δεξιότητές τους. Προς τούτο, οι χώρες πρέπει να εξαλείψουν τους φραγμούς που παρακωλύουν την περαιτέρω ανάπτυξη των δεξιοτήτων, ιδιαίτερα για τους ενήλικες με χαμηλότερες δεξιότητες. Οι κυβερνήσεις, οι εργοδότες, τα συνδικάτα, και οι φορείς παροχής εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να συνεργαστούν για να δημιουργήσουν ευέλικτες ευκαιρίες κατάρτισης στο χώρο εργασίας, να βελτιώσουν την πρόσβαση στην τυπική εκπαίδευση για τους ενήλικες και να διευκολύνουν τους εργαζομένους να συνδυάσουν εργασία και κατάρτιση. Η ευρύτερη αναγνώριση των δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν σε άτυπες μορφές εργασίας θα βοηθούσε τους εργαζομένους να αυξήσουν τα προσόντα τους και να προσαρμόσουν τη σταδιοδρομία τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες.

Αποτελεσματικότερη χρήση των δεξιοτήτων

Οι δεξιότητες μπορούν να βελτιώσουν την επίδοση των χωρών εντός των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας όμως μόνο εάν οι άνθρωποι απασχολούνται σε επιχειρήσεις και κλάδους που αξιοποιούν με τον καλύτερο τρόπο τις δεξιότητές τους. Οι χώρες πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα άτομα μπορούν να μεταβαίνουν με ευκολία σε θέσεις εργασίας στις οποίες οι δεξιότητές τους χρησιμοποιούνται σωστά, παρέχοντας ευελιξία στις επιχειρήσεις και ασφάλεια στους εργαζομένους. Οι χώρες θα μπορούσαν να προωθήσουν την ανάπτυξη αποτελεσματικών πρακτικών διαχείρισης, να σχεδιάσουν νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης και να ρυθμίσουν τις ρήτρες μη ανταγωνισμού με τρόπους που επιτρέπουν τη διάδοση των εμπειριών και των γνώσεων σε ολόκληρη την οικονομία με αποτελεσματικότερο τρόπο.

Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στις πολιτικές για τις δεξιότητες

Αντί να ανταγωνίζονται η μία την άλλη για την προσέλκυση ταλέντων, οι χώρες θα μπορούσαν να συνεργαστούν στο σχεδιασμό των προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αυτές οι συνεργατικές προσπάθειες μπορούν να διασφαλίσουν την ποιότητα και να διατηρήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την ευημερία των χωρών εντός των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Μπορούν επίσης να βελτιώσουν τις δεξιότητες στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και να διευκολύνουν την αναγνώριση αυτών των δεξιοτήτων από άλλες χώρες. Οι χώρες μπορούν να εξετάσουν χρηματοδοτικές ρυθμίσεις που αντανακλούν καλύτερα την κατανομή των οφελών και του κόστους μεταξύ των χωρών δεδομένου ότι τόσο η εκπαίδευση όσο και η παραγωγική διαδικασία έχουν πλέον διεθνοποιηθεί.

Summary of
OECD (2017), OECD Skills Outlook 2017: Skills and Global Value Chains, OECD Publishing.
http://dx/doi.org/10.1787/9789264273351-en

© OECD

Η περίληψη αυτή δεν αποτελεί επίσημη μετάφραση του ΟΟΣΑ.

Η αναπαραγωγή της περίληψης αυτής επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι παρατίθεται το δικαίωμα αποκλειστικής εκμετάλλευσης του ΟΟΣΑ, καθώς και ο τίτλος της πρωτότυπης έκδοσης.

Οι Πολύγλωσσες Περιλήψεις είναι μεταφρασμένα αποσπάσματα των δημοσιευμάτων του ΟΟΣΑ που εκδόθηκαν αρχικά στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα.